آسیبشناسی ابزارهای نظارتی مجلس شورای اسلامی در پیشگیری از فساد اداری
نویسندگان
doi
چکیده
فساد اداری پدیدهای چندبعدی و فرساینده است که نهتنها بر اقتصاد، بلکه بر ابعاد اجتماعی، سیاسی و نهادی کشور تأثیرگذار است. در این میان، پیشگیری از فساد و ارتقای نظارت پارلمانی بهعنوان یکی از مؤثرترین راهبردها در مقابله نظاممند با فساد، جایگاهی کلیدی دارد. این پژوهش با رویکرد تحلیلی-توصیفی، نقش نظارت پارلمانی در پیشگیری از فساد اداری را مورد بررسی قرار داده و نشان میدهد که اثربخشی نظارت، بیش از تکثر ابزارها، وابسته به تحول در کیفیت، منطق و ساختارهای نظارت است. تحلیل سهسطحی آسیبها، شامل ضعف توانمندی نمایندگان، نقص نهادها و ساختارهای ستادی، و کمبود ضمانتهای حقوقی و اجرایی ابزارهای نظارتی، زمینههای ناکارآمدی نظارت مجلس را روشن کرده است. بر این اساس، پژوهش پیشنهاد میکند با تقویت توانمندی نمایندگان، ایجاد نهاد ستادی منسجم، شفافیت فرایندهای نظارتی، تدوین آییننامهها و سازوکارهای پیشگیرانه، و بهرهگیری از فناوری و حمایت از گزارشگران فساد، مجلس بتواند به یک نهاد پیشگیرانه و مهندسیکننده فساد تبدیل شود. یافتهها نشان میدهد که اعمال نظارت پیشگیرانه، زنجیرهای، هدفمند و تعاملمحور میتواند هم سلامت اداری را ارتقا دهد و هم اعتماد عمومی و کیفیت ارائه خدمات را افزایش دهد. این پژوهش با ارائه نقشهراه کاربردی و سازوکارهای عملیاتی، نشان میدهد که نظارت مؤثر پارلمانی، همراه با هماهنگی میان قوا و تقویت فرهنگ نظارتپذیری، ابزار قدرتمندی برای کاهش فساد و تحقق توسعه پایدار و عدالت اجتماعی در کشور است.
