فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

پژوهش پیش رو با روش توصیفی- تحلیلی با هدف واکاوی مؤلفه‌های مشترک معماری و هنرهای به‌کاررفته در تزئینات 7 خانه‌ها از پرتزئینات‌ترین خانه‌های دوره قاجار شهر شیراز (خانه منطقی‌نژاد، خانه فروغ‌الملک، خانه زینت‌الملوک، خانه نصیرالملک، خانه سعادت، خانه توکلی و خانه دخانچی) با روش مطالعات کتابخانه‌ای و میدانی با بهره از منابع مکتوب و اسناد موجود و همچنین تصویربرداری از فضاهای مورد نظر انجام شده است تا مشخص شود که در تزئینات به‌کاررفته در معماری سنتی خانه‌های دوره قاجاریه از چه هنرهایی استفاده شده است و مؤلفه‌های مشترک معماری و سایر هنرها در تزئینات خانه‌های دوره قاجاریه شهر شیراز شامل چه مواردی می‌شود. یافته‌ها حاکی از آن بوده‌اند که سه هنر: نقاشی، نگارگری و خوشنویسی، سه هنر به‌کاررفته در معماری سنتی خانه‌های دوره قاجاریه است که معماران سنتی به طرق مختلف به هر سه آنها در این خانه‌ها پرداخته‌اند. به‌طور مثال، در رابطه با خوشنویسی در خانه زینت الملوک می‌توان به کتیبه مرمر سردر ورودی حاوی تاریخ بنای ساختمان و در بالای کتیبه، کلمه «بسم الله الرحمن الرحیم» با خط ثلث و آیاتی با خط نستعلیق؛ کتیبه کوچکی از کاشی‌کاری با زمینه سیاه و نوشته نستعلیق سفید رنگ «نصر من الله و فتح القریب» ، در رابطه با نگارگری می‌توان به تصویرگری‌هایی از زنان و مردان از جمله سربازان دوره قاجار و همچنین صورت‌گری‌های گیاهی و جانوری و در رابطه با نقاشی می‌توان به گچ‌بری نقاشی رنگ و روغن؛ آینه‌کاری‌های رنگین؛ نقوش گیاهی و جانوری از جمله شیر و اسب و منظره‌های بسیار زیبا از طبیعت اشاره کرد یا در رابطه با خوشنویسی در خانه فروغ‌ الملک می‌توان به جملاتی در سردر ورودی بنا همچون نام و سال ساخت بنا و در رابطه با نگارگری می‌توان به صورت‌گری انسانی، جانوری، گیاهی و منظره‌پردازی روی سقف و جداره‌ها و در رابطه با نقاشی می‌توان به وجود نقش و نگار و رنگ در جداره‌های بیرونی و فضاهای داخلی اشاره کرد.