فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

پیمون، به عنوان نظامی مبتنی بر تناسبات هندسی و انسانی، در معماری کهن ایران برای ایجاد هماهنگی ساختاری و زیبایی به­کار­می­رفته است. با این­حال، تحلیل این نظام در تطبیق ابعاد بناهای تاریخی با ضرایب پیمون و گز، در جهت تبیین نقش آن به عنوان اصل مهم معماری کهن ایران، نیازمند پژوهش‌های دقیق­تر است. بررسی پیشینه مطالعاتی نشان می­ دهد که تحلیل تناسبات هندسی در بناهای تاریخی ایران، به ویژه در چارچوب مفاهیم پیمون و گز، به عنوان نظامی ساختاری، مورد توجه پژوهشگران قرارگرفته است. با این وجود تاکنون پژوهشی که به طور خاص به خوانش نظام گز و پیمون در کالبد کاخ هشت بهشت اصفهان بپردازد، انجام نگرفته است. لذا انجام مطالعه حاضر با هدف دستیابی به شناخت نظام گز و پیمون در این بنا و تحلیل کالبدی کاخ مذکور بر مبنای این نظام صورت گرفته است. این پژوهش نه‌تنها درک ما از دانش فنی معماران گذشته را عمیق‌تر می‌کند، بلکه در جهت پرکردن خلا مطالعاتی الگویی برای باززنده‌سازی آثار تاریخی ارائه می‌دهد. بنابراین، این سوال مطرح می‌شود که نظام گز و پیمون به چه صورت در سازمان کالبدی کاخ هشت بهشت اصفهان نمود یافته است؟ این پژوهش با روش تاریخی-تحلیلی از طریق گردآوری داده‌ها با جستارهای کتابخانه­ای و بررسی­های میدانی انجام شده است. تحلیل کمی خطاها با استفاده از شاخص میانگین MPE صورت گرفته است. حجم داده‌ها شامل اندازه‌گیری ابعاد فضاهای مختلف کاخ و تطبیق آن‌ها با ضرایب گز و پیمون است. یافته­های پژوهش نشان داد که کاخ مذکور با میانگین خطای %۱.۶ در انطباق ابعاد با نظام گز و پیمون بوده که این امر، از دقت بالای معماران صفوی در رعایت اصول هندسی حکایت دارد. بر این اساس، یافته­های جستار پیش­روی ضمن تأکید بر بهره معماران کهن از دانش هندسه در سازماندهی بنا، الگویی کاربردی- عملی در نقش دانش هندسه در مرمت و باز زنده‌سازی بناهای تاریخی است.