تحلیل و ارزیابی کیفیت در فضاهای باز شهری برای گذران اوقات فراغت (مطالعه موردی شهر اراک)
نویسندگان
1 عضو هیات علمی ، واحد بروجرد، دانشگاه آزاد اسلامی، بروجرد ، ایران.
2 دکتری شهرسازی، کارشناس حوزۀ هماهنگی امور عمرانی استانداری مرکزی، ایران
doi
10.22111/gaij.2023.41485.2992چکیده
فضاهای باز شهری پتانسیل زیادی برای انواع فعالیتهای شهری دارند و ازجمله عملکردهای مهم این فضاها موضوع گذران اوقات فراغت است که در دهههای اخیر با توجه به سرعت رشد شهرنشینی و انقلابی که در سبک زندگی شهروندان رخ داده، اهمیت بیشتری نیز یافته است. پرداختن به موضوع کیفیت در فضاهای باز شهری برای گذران اوقات فراغت و تحلیل و شناسایی مهمترین نماگرهای مؤثر بر کیفیت این فضاها میتواند برای مدیران و برنامهریزان شهری اهمیت ویژهای داشته باشد؛ بنابراین معرفی فرایندی که بتواند تحلیل و ارزیابی مناسبی از فضاهای باز شهری و عوامل مؤثر بر کیفیت آنها ارائه کند، اهمیت داشته و از اهداف این تحقیق است. این تحقیق به روش توصیفی-تحلیلی با رویکرد کمّی-کیفی و بهصورت مطالعۀ موردی انجام شده است. در این پژوهش با استفاده از مبانی نظری، اقدام به معرفی 45 نماگر کیفیت در فضاهای باز شهری (بهعنوان چکلیست ارزیابی) شده و سپس با استفاده از تکنیک پیادهروی اکتشافی، نماگرهای مذکور در فضاهای باز منتخب شهر اراک مورد ارزیابی قرار گرفته و دادههای لازم جمعآوری شده است. سپس با بهرهگیری از مدل ساختاری اندازهگیری تحلیل عاملی، ضریب تأثیر هر نماگر بهعنوان وزن معیارها احصا شده است و درادامه با استفاده از وزن هر نماگر و تکنیک TOPSIS، فضاهای باز مورد مطالعه، مقایسه و رتبهبندی شدهاند. بدینترتیب فرایندی کاربردی برای تحلیل و ارزیابی کیفیت در فضاهای باز شهری برای گذران اوقات فراغت معرفی شده است. براساس نتایج حاصل، مشخص شد نماگرهای «وجود محوطهها و امکانات بازی و هیجانات برای همۀ سنین» و «وجود و شرایط فضاهای دنج و خلوت و امکانات ایجاد آسایش اقلیمی» در ارتقای کیفیت فضاهای باز شهری برای گذران اوقات فراغت، از مؤثرترین نماگرها هستند. همچنین در فضاهای باز مورد مطالعه در شهر اراک، فضای «شهربازی لاله» و «پارک شهدای گمنام» بهترتیب رتبههای اول و دوم را برای گذران اوقات فراغت کسب کردهاند.
