تحلیل عوامل تأثیرگذار در طراحی عناصر فضاهای شهری دوستدار کودک با بهره‌گیری از نقاشی کودکان (نمونۀ موردی: پارک‌ها و زمین‌های بازی شهر مشهد)

نویسندگان

1 دانشیار گروه جغرافیا و برنامه‌‌ریزی شهری، دانشگاه پیام نور، تهران، ایران

doi
10.22111/gaij.2023.45759.3119
چکیده

تا سال 2025، 60 درصد از کودکان در شهرها زندگی خواهند کرد و این گروه برای رشد سالم و تحرک کافی، نیازمند محیطی سالم و ایمن هستند؛ اما مشکل این است که در اغلب شهرهای ایران چنین شرایطی فراهم نشده‌ است. در این بررسی با روش پیمایشی مقطعی و بهره‌گیری از نقاشی، فضاهای سبز و بازی کودکان در مشهد، مورد ارزیابی قرارگرفت. به این منظور، نمونه‌ای به حجم 120 نفر از کودکان انتخاب شدند که بین 6 تا 15 سال سن داشتند. از کودکان درخواست شد عناصر مورد نیاز در پارک‌ها و زمین‌های بازی را در نقاشی خود ترسیم کنند. نقاشی‌های ترسیم‌شده، به روش تحلیل محتوا و مطابق پنج بُعد اساسی فیزیکی، ادراکی، شناختی، عاطفی و اجتماعی که براساس مصاحبۀ اکتشافی با 30 نفر از کارشناسان بومی‌‌سازی شده‌‌بود، مورد ارزیابی قرار گرفت. نتایج نشان داد که بُعد فیزیکی در بین سایر ابعاد، جایگاه مهم‌تری را به خود اختصاص می‌دهد. علاوه بر آن، رشد کودکان به‌صورت مرحله‌ای اتفاق می‌افتد و ترجیحات آن‌ها با توجه به مرحلۀ رشد، کاملاً متفاوت است. مطابق با یافته‌های این مطالعه، تا 9 سالگی کودکان به عناصر ادراکی توجه داشته و در 9 سالگی، به توسعۀ مهارت‌های شناختی تأکید دارند و در 13 سالگی و بیشتر، ابعاد عاطفی و اجتماعی، جایگاه بالاتری را به خود اختصاص می‌دهند. براین‌اساس، در صورت وجود این المان‌ها در پارک‌های شهری، هم سلامت و آمادگی جسمانی کودکان تأمین خواهد شد و هم با حضور بیشتر کودکان در فضاهای شهری، سرزندگی، امنیت و اقبال بزرگسالان به این فضاها بیشتر خواهد شد.