طراحی مکانیزم بهینه سیاست پولی در شرایط اطلاعات نامتقارن: مطالعهای بر دادههای اقتصاد ایران
نویسندگان
1 استاد، دانشکده اقتصاد، مدیریت و علوم اداری، دانشگاه سمنان، سمنان، ایران.
2 دانشجوی دکتری اقتصاد، دانشکده اقتصاد، مدیریت و علوم اداری، دانشگاه سمنان، سمنان، ایران.
doi
10.22096/esp.2026.2071517.1838چکیده
در اقتصادهای در حال توسعه مانند ایران، سیاستگذاری پولی با مشکلهایی جدی مواجه است؛ ازجمله نبود دسترسی به اطلاعات کامل درباره انتظارات تورمی، سطح نقدینگی فعال و شوکهای بخشی که سبب شکلگیری فضای تصمیمگیری تحت اطلاعات ناقص میشود. این مقاله با بهرهگیری از چهارچوب نظریه طراحی مکانیسم، میکوشد ساختاری برای سیاست پولی ارائه دهد که در آن بانک مرکزی، حتی با وجود اطلاعات پنهان در رفتار عاملان اقتصادی، بتواند به تصمیماتی نزدیک به بهینه دست یابد. به این منظور، ابتدا قاعده سیاست پولی مبتنی بر مکانیسم انگیزشی پیشنهاد میشود که از شاخصهای مشاهدهپذیر مانند نرخ ارز آزاد، نسبت پول به نقدینگی و نرخ تورم رسمی بهمنزله سیگنالهای رفتاری استفاده میکند؛ سپس با استفاده از دادههای ماهانه اقتصاد ایران طی دوره ۱۳۸۵ -۱۴۰۲، شامل نرخ بهره بازار بینبانکی (نماینده ابزار سیاست پولی)، نرخ ارز بازار آزاد، نسبت پول در گردش به نقدینگی کل، بازدهی اوراق بدهی دولتی و شاخص قیمت مصرفکننده، استخراجشده از منابع رسمی، عملکرد این قاعده با قاعده تیلور سنتی مقایسه میشود. نتایج حاصل از تخمین مدل خودرگرسیونی برداری نشان میدهد که قاعده پیشنهادی با کاهش چشمگیر در مجموع خطای سیاستگذاری، عملکردی مؤثرتر نسبت به قاعده تیلور دارد؛ همچنین واکنش متغیرهایی مانند نرخ ارز و تورم به شوکهای سیاستی در قالب نمودارهای پاسخ آنی، بیانگر رفتار پایدارتر و قابل کنترلتر در چهارچوب مکانیسم پیشنهادی است.