شکل‌گیری حباب‌های قیمتی بازارهای سهام، ارز و نفت و تأثیر آنها بر ادوار تجاری اقتصاد ایران

نویسندگان

1 دانش آموخته دکتری علوم اقتصادی، دانشکده اقتصاد، دانشگاه سمنان، سمنان، ایران.

2 دانشیار، دانشکده علوم انسانی، دانشگاه آیت الله بروجردی، بروجرد، ایران.

3 استاد، دانشکده اقتصاد، دانشگاه سمنان، سمنان، ایران.

doi
10.22096/esp.2025.2054119.1806
چکیده

مطالعهٔ حاضر با هدف بررسی تأثیر حباب‌های قیمتی بازارهای سهام تهران، ارز و نفت بر دوره‌های رکود و رونق اقتصاد ایران با استفاده از داده‌های فصلی طی دورهٔ زمانی بهار 1387 تا بهار 1403 است. برای این منظور، حباب‌های قیمتی بازارهای مالی مورد بررسی به کمک آزمون دیکی فولر سوپریمم تعمیم‌یافته (GSADF) و ادوار تجاری نیز با به‌کارگیری فیلتر هودریک پرسکات استخراج شدند و سپس با استفاده از روش چرخشی مارکوف سوئیچینگ به بررسی اثرگذاری آنها بر ادوار تجاری ایران پرداخته شد. نتایج این بررسی نشان می‌دهد که در الگوی اول، دوم و سوم برآوردی نوسانات تشکیل سرمایه ثابت ناخالص، نیروی کار، نرخ تورم و بحران مالی به ترتیب اثر منفی، مثبت، منفی و منفی بر ادوار تجاری در اقتصاد ایران دارد. نتایج دیگر نشان می‌دهد که حباب قیمتی بازار سهام، حباب قیمتی نرخ ارز و حباب قیمتی نفت بر دوره‌های رکودی تأثیر مثبت دارد و باعث تشدید رکود در اقتصاد ایران می‌شود و این حباب‌های قیمتی تأثیر منفی بر دوره‌های رونق دارند و باعث کاهش رشد اقتصادی در کشور می‌شوند.