بررسی رابطه علی میان شاخصهای حکمرانی و سرمایهگذاری در بخش نفت (مطالعه موردی ایران و کشورهای منتخب)
نویسندگان
1 استادیار، دانشکده اقتصاد و حسابداری، دانشگاه آزاد اسلامی، واحد تهران مرکز، تهران، ایران.
2 استادیار، دانشکده اقتصاد و حسابداری، دانشگاه آزاد اسلامی، واحد تهران مرکز، تهران، ایران.
3 دانشجوی دکتری اقتصاد نفت و گاز؛ بازارها و مالیه، دانشکده اقتصاد و حسابداری، دانشگاه آزاد اسلامی، واحد تهران مرکز، تهران، ایران.
doi
10.22096/esp.2026.2058934.1816چکیده
نفت و منابع درآمدی ناشی از صادرات آن، نقش حیاتی در عملکرد و تحولات کشورهای نفتخیز و صادرکنندهٔ نفت دارد. در کشورهای صادرکننده نفت، درآمد حاصل از صادرات این محصول، بخش قابل ملاحظهای از درآمد دولت را تشکیل میدهد؛ بنابراین به نظر میرسد شاخصهای حکمرانی بر سرمایهگذاری در این حوزه و همچنین اندازه دولت تحت تأثیر بهای نفت در بازارهای جهانی است. در این مطالعه با هدف بررسی رابطه علّی میان شاخصهای حکمرانی و سرمایهگذاری در بخش نفت، شش شاخص حکمرانی (حق اظهار نظر و پاسخگویی، ثبات سیاسی، کارایی و اثربخشی دولت، کیفیت مقررات، حاکمیت قانون و کنترل فساد) و سرمایهگذاری در بخش نفت ایران و 8 کشور منتخب (امارات متحده عربی، عراق، کویت، نروژ، عمان، عربستان، روسیه و ایالات متحده آمریکا) در سالهای 1996-2022 مورد بررسی قرار گرفت. ازاینرو با استفاده از نوآوری در روششناختی با استفاده از روشهای علیت گرنجر و هشیائو به بررسی رابطه علّی میان شاخصهای حکمرانی و سرمایهگذاری در بخش نفت پرداخته شد. نتایج نشان داد جز شاخص حق اظهارنظر و پاسخگویی، بین بقیه شاخصها با متغیر سرمایهگذاری در بخش نفت ارتباط علّی دوطرفه وجود دارد؛ ازاینرو با توجه به اهمیت نوع قانونگذاری و تأثیر بهرهوری و کارایی بر سرمایهگذاری در بخش نفت، میتوان با چابکسازی دولت و بهبود قوانین و مقررات به شکل محسوسی تغییرات بهینه و مؤثری در بخش نفت ایجاد کرد.