تحلیل سرمایهگذاری مستقیم خارجی در ایران با تأکید بر نقش عوامل بازدارنده
نویسندگان
1 دانشجوی دکتری اقتصاد، گروه اقتصاد، دانشگاه آزاد اسلامی، واحد علوم و تحقیقات، تهران، ایران.
2 استاد، دانشکده اقتصاد، دانشگاه تهران، تهران، ایران.
3 دانش آموخته کارشناسی ارشد اقتصاد، گروه اقتصاد، دانشگاه مازندران، بابلسر، ایران.
4 دانشجوی دکتری اقتصاد، گروه اقتصاد، دانشگاه الزهرا، تهران، ایران.
doi
10.22096/esp.2024.2000872.1712چکیده
با توجه به نقش مهم و مؤثر سرمایهگذاری مستقیم خارجی بر رشد و توسعه اقتصادی کشور و پیامدهای نامطلوبی که تحت شرایط تحریم در ابعاد مختلف بر این بخش از اقتصاد کشور وارد آمده است، هدف پژوهش حاضر تحلیل سرمایهگذاری مستقیم خارجی در ایران با تأکید بر عوامل بازدارنده طی دوره زمانی 1369 الی 1400 است. بدین منظور ابتدا حجم اقتصاد سایه به روش میمیک و نااطمینانی شاخص فلاکت و نااطمینانی نرخ ارز حقیقی به روش آرچ و گاچ محاسبه شد و سپس الگوی پژوهش بر اساس رهیافت خود رگرسیون با وقفههای توزیعی برآورد گردید. نتایج پژوهش حاکی از آن است که افزایش یکدرصدی در نسبت اقتصاد زیرزمینی به تولید، سرمایهگذاری مستقیم خارجی را در سطح اطمینان 90 درصد به میزان 31/0 درصد افزایش میدهد؛ همچنین افزایش یکدرصدی در آزادی تجاری، سرمایهگذاری مستقیم خارجی را در سطح اطمینان 90 درصد به میزان 81/1 درصد بهبود میبخشد. علاوه بر این افزایش یکدرصدی در سرمایه انسانی و تحقیقات نیز سرمایهگذاری مستقیم خارجی را به میزان 64/0 درصد در سطح اطمینان 90 درصد افزایش میدهد. کاهش یکدرصدی در متغیرهای نااطمینانی نرخ ارز حقیقی و نااطمینانی شاخص فلاکت نیز در سطح اطمینان 95 درصد بهترتیب سبب افزایش 32/0 و 96/1 درصدی در سرمایهگذاری مستقیم خارجی میشود. علاوه بر این کاهش یکدرصدی در شاخص کنترل فساد نیز در سطح اطمینان 95 درصد، افزایش 22/0 درصدی در سرمایهگذاری مستقیم خارجی را به دنبال دارد؛ بنابراین برای افزایش قدرت جذب کشور در جذب سرمایهگذاری مستقیم خارجی، پیشنهاد میشود که زیرساختهای اولیه مورد نیاز ایجاد شوند و جریان سرمایه خارجی برای سرمایهگذاری در زیرساختهای فیزیکی و اجتماعی تشویق گردند. همچنین لازم است در پویایی و کارآمدی سیستم مالی کشور اقدام مؤثر صورت گیرد، مشوقهای مالیاتی معمول گردد و ثبات اقتصادی بر کشور حاکم و بهرهوری و مهارت نیروی انسانی کشور از راه آموزشهای مناسب افزایش یابد.