مزایای اجاره‌داری زمین‌های دولتی در راستای مولدسازی پایدار زمین در اقتصاد ایران

نویسندگان

1 دانشجوی دکتری اقتصاد، دپارتمان اقتصاد، دانشگاه مفید، قم، ایران.

2 استادیار، دپارتمان اقتصاد، دانشگاه مفید، قم، ایران.

doi
10.22096/esp.2024.2015614.1751
چکیده

از حقوق حاکمیت اسلامی، بهره‌مندی پایدار از دارایی‌های دولتی است. مولدسازی دارایی‌های دولت افزون بر اینکه در کنار مالیات به تأمین مالی دولت کمک می‌کند، به دلیل آثار اقتصادی مطلوبی که می‌تواند داشته باشد، یکی از الزامات حکمرانی زمین (سازوکارهای سیاست‌گذاری، تنظیم‌گری و سامان‌دهی زمین) محسوب می‌شود. در میان دارایی‌های دولت، زمین در ایران جایگاهی ویژه‌ دارد. این پژوهش با اسـتفاده از روش تحلیلـی و توصیفی و با مرور تجربه جهانی، متون فقهی، تاریخی و آمارهای در دسترس به بررسی تأثیر اقتصادی عرضه زمین دولتی به‌صورت اجاره‌ای می‌پردازد. نتایج پژوهش نشان می‌دهد الگوی اجاره‌داری برخلاف فروش، نوعی تأمین مالی پایدار، بلندمدت و باثبات برای دولت است. همچنین عرضه زمین‌های دولتی به‌صورت اجاره بلندمدت برای تسهیل ساخت کاربری‌های مسکونی، تجاری، اداری، کشاورزی، باغداری و... می‌تواند به رشد اقتصادی بدون تورم در بلندمدت منجر شود. هزینه اولیه و ثابت تولید و مصرف کالاها و خدمات از طریق کاهش یا حذف هزینه و قیمت زمین از رهگذر عرضه زمین‌های دولتی به‌صورت استیجاری صورت می‌گیرد. به دنبال این اتفاق، رشد قیمت زمین و به تبع آن رشد قیمت تمامی کالاها و خدمات وابسته به زمین (به میزان اتکا به زمین) تا حدی کنترل می‌شود و در نهایت عرضه استیجاری زمین دولتی امکان تولید و مصرف را به‌صورت متوازن برای همۀ مردم پدید می‌آورد.