فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

چشم‌‌انداز یا منظر، متشکل از دو بُعد طبیعی و انسان‌ساخت بوده و یکی از مهم‌ترین مؤلفه‌‌های نمایش بصری رابطۀ انسان با محیط است که طی قرن اخیر و با رشد جمعیت و در پی آن افزایش مناظر انسان‌ساخت، چشم‌‌اندازهای طبیعی دست‌‌خوش تغییرات زیادی قرار گرفته است. هدف از این پژوهش، ارزیابی کیفیت زیبایی چشم‌‌انداز‌‌های طبیعی در سال‌‌های 1363، 1381، 1398 است. ماهیت تحقیق توسعه‌‌ای-کاربردی و توصیفی-تحلیلی است. داده‌‌ها از طریق مطالعات کتابخانه‌‌ای، پرسشنامه، بررسی‌‌های میدانی گرد‌‌آوری شد و بررسی کیفیت زیبایی چشم‌‌انداز‌‌ها با مدلDEMATEL  -ANP صورت گرفت که با درنظرگرفتن سه معیار (منحصربه‌فرد بودن، طبیعی‌بودن و تنوع) و نُه زیرمعیار، در لایه‌‌های: «اماکن گردشگری، معادن و صنایع، محدودۀ جنگل ارسباران»، برای معیار اول، «پوشش سطح زمین، مراکز فعالیت، دمای سطح زمین» برای معیار دوم و «تنوع پوشش زمین، تنوع ساختاری زمین، تنوع پستی و بلندی» برای معیار سوم تهیه شد. روابط تأثیرپذیری و تأثیر گذاری حاکم بر زیرمعیار‌‌ها با روش دیمتل مشخص شدند و سپس با روشANP  در نرم‌افزار Super Decision، مورد تجزیه‌وتحلیل قرار گرفتند و درنهایت با استفاده از نرم‌افزار ArcMap نقشۀ کیفیت زیبایی چشم‌‌انداز‌‌ها ترسیم شد. نتایج به‌دست‌آمده از وزن نهایی عوامل مؤثر با روش ANP_DEMATEL نشان می‌‌دهد که بیشترین ضریب متعلق به عامل طبیعی‌بودن پوشش زمین با وزن 385736/0 و منحصربه‌فرد بودن پوشش زمین با  وزن 169653/0 است که خود حاکی از نمایش بارز پوشش سبز چشم‌‌اندازهای این منطقه از دید کارشناسان به‌عنوان نمونه‌‌ای از جامعه است. و نقشه‌‌های به‌دست‌آمده با عنوان کیفیت زیبایی چشم‌‌اندازها، روند کاهش کیفیت را از غرب به شرق شهرستان نشان می‌‌دهد که این کاهش کیفیت در اراضی قرار گرفته در نزدیکی معدن مس سونگون و دو شهر پرجمعیت ورزقان و خاروانا قابل‌لمس است.