واکاوی و طبقه‌بندی مسائل دیپلماسی شهری در مشهد الرضا (علیه‌السلام)

نویسندگان

1 دانشجوی کارشناسی ارشد مردم‌شناسی دانشگاه تهران

2 دکتری جامعه‌شناسی فرهنگی پژوهشگاه حوزه و دانشگاه

3 استادیار گروه علوم اجتماعی دانشگاه علوم اسلامی رضوی

doi
10.22111/gaij.2022.43376.3059
چکیده

با گسترش فرایندهای جهانی‌شدن، افول ایدۀ تمرکزگرایی و کم‌رنگ‌شدن نقش دولت-ملت‌ها در مناسبات بین‌المللی، نقش دولت محلی و شهرها در سامان‌بخشی به حکمرانی و پیشبرد دیپلماسی پررنگ شده و عرصۀ دیپلماسی شهری به‌منظور تأمین منافع شهر و شهروندان در حوزه‌های مختلف فرهنگی، اجتماعی، اقتصادی و... گسترش یافته است. برهمین‌اساس توجه به پیشبرد دیپلماسی شهری در ایران در راستای تأمین و تضمین منافع شهری و ملی از طریق رشد و گسترش تبادلات میان‌فرهنگی و اقتصادی ضرورتی انکارناپذیر است. نظر به موقعیت فرهنگی تاریخی و جغرافیای شهر مشهد به‌عنوان دومین کلان شهر ایران، پژوهش حاضر شناسایی و طبقه‌بندی مسائل دیپلماسی شهری در این شهر را با مطالعات اسنادی و روش مصاحبۀ کیفی با متخصصان حوزۀ دیپلماسی شهری مورد توجه قرار داد. مطالعۀ داده‌ها حکایت از این داشت که شهر مشهد فاقد دیپلماسی خلاق و پیشرو در عرصۀ تعاملات بین‌المللی است. برهمین‌اساس به‌منظور تدقیق مسائل، با بهره‌گیری از روش تحلیل مضمون سازماندهی، تنظیم و مقوله‌بندی داده‌ها در قالب 15 مضمون اصلی در نسبت با کدهای استخراج‌شده، صورت گرفت و درنهایت این مضامین در قالب 4 کلان مسئلۀ «اختلال‌شناختی، معرفتی نسبت‌به ظرفیت‌های خود و دیگری»، «حکمرانی تمرکزگرای محافظه‌کارانه»، «نابسامانی اقتصاد سیاسی شهر» و «محدودیت‌های بین‌المللی» طبقه‌بندی شدند؛ کلان مسائلی که ازجمله عوامل اصلی در عدم شکل‌گیری برند و تصویر متمایز و ارزش‌آفرین شهر مشهد هستند و درنهایت منجر به عدم‌برخورداری از دیپلماسی شهری خلاق و پیشرو می‌شوند.