فلزات سنگین در برخی سبزیجات، خاک و آب در مناطق صنعتی و غیرصنعتی منطقه مرکزی ایران

نویسندگان

1 گروه علوم و صنایع غذایی، دانشکده کشاورزی، آب، غذا و فراسودمندها، واحد اصفهان (خوراسگان)، دانشگاه آزاد اسلامی، اصفهان، ایران

2 گروه علوم و صنایع غذایی، دانشکده کشاورزی، آب، غذا و فراسودمندها، واحد اصفهان (خوراسگان)، دانشگاه آزاد اسلامی، اصفهان، ایران

3 گروه علوم و صنایع غذایی، دانشکده کشاورزی، آب، غذا و فراسودمندها، واحد اصفهان (خوراسگان)، دانشگاه آزاد اسلامی، اصفهان، ایران

4 گروه علوم و صنایع غذایی، دانشکده کشاورزی، آب، غذا و فراسودمندها، واحد اصفهان (خوراسگان)، دانشگاه آزاد اسلامی، اصفهان، ایران

doi
10.22067/ifstrj.2025.94093.1451
چکیده

وجود فلزات سنگین در آب، خاک و محصولات کشاورزی تهدید قابل توجهی برای سلامت انسان به شمار می‌آید. هدف از این مطالعه، ارزیابی فلزات سنگینی همچون جیوه (Hg)، سرب (Pb)، آرسنیک (As)، کادمیم (Cd)، روی (Zn) و کبالت (Co) در برخی سبزیجات مانند خیار، گوجه‌فرنگی و بادمجان و همچنین در منابع خاک و آب گلخانه‌ها واقع در فاصله نزدیک (۱–۱۰ کیلومتر) از مناطق صنعتی بزرگ و مقایسه آن با یک گلخانه واقع در حومه استان اصفهان بود. اندازه‌گیری فلزات سنگین با استفاده از روش ICP-OES و با تکرار انجام شد. غلظت فلزات سنگین در خاک بر اساس منطقه متفاوت بود و به‌طور کلی الگوی نزولی Co > Pb > As > Hg > Zn > Cd را نشان داد. فاکتور انتقال فلزات سنگین نیز به‌ترتیب Cd > Hg > Zn > Pb > Co > As  بود. نتایج نشان داد که مناطق صنعتی بزرگ استان اصفهان وضعیت مخاطره‌آمیزی دارند و قابل توجه است که سطح فلزات سنگین در منطقه حومه اصفهان نیز از شاخص ریسک سلامت (HRI) فراتر رفته است. بر اساس یافته‌ها، پیشنهاد می‌شود که تولیدکنندگان نظارت منظم بر کیفیت آب آبیاری و خاک را انجام دهند، از روش‌های گیاه پالایی و بهبود دهنده‌های آلی خاک برای کاهش جذب فلزات سنگین استفاده کنند و گونه‌های گیاهی کم‌جذب را انتخاب نمایند تا خطرات سلامت کاهش یابد و تولید پایدار در گلخانه‌های نزدیک مناطق صنعتی تضمین شود.