تحلیل فضایی عدالت مکانی در آمایش کاربریهای خدماتی (پارک و فضای سبز، ورزشی و تفریحی-توریستی) شهر تبریز با رویکرد چند معیاری
نویسندگان
1 دانشیار جغرافیا و برنامهریزی شهری، گروه جغرافیا و برنامهریزی شهری، دانشکده برنامهریزی و علوم محیطی، دانشگاه تبریز، تبریز، ایران
2 کارشناس ارشد جغرافیا و برنامه ریزی شهری، دانشگاه تبریز
doi
10.22111/gaij.2022.37565.2888چکیده
از مشکلات اساسی شهرها در دهههای اخیر، توزیع نابرابر منابع و جمعیت در بخشهای مختلف شهری است. توجه به اهمیت توزیع کاربریهای خدماتی در نواحی شهری و فراهم نمودن امکانات و خدمات مورد نیاز عاملی مهم در ارتقاء سطح زندگی، عدالت اجتماعی و پایداری زندگی شهری است. خدمات عمومی شهر به عنوان مهمترین ابزار در دست مدیریت شهری، برای برقراری عدالت فضایی است. با توزیع مناسب این خدمات، شهر میتواند به عنوان بستر تحقق عدالت فضایی مطرح گردد. کلانشهر تبریز علاوه بر اینکه از تبعیض طبقاتی در بین گروههای اجتماعی – اقتصادی رنج میبرد، از تبعیض فضایی ناشی از توزیع نامناسب خدمات شهری نیز تهدید میشود. پژوهش حاضر از حیث هدف، کاربردی علمی و از حیث ماهیت و روش، توصیفی تحلیلی است. به دلیل پیچیدگی و ازدیاد فاکتورهای مؤثر در مکانیابی کاربریهای خدماتی، لزوم به کارگیری روشهای چند متغیره تصمیمساز جهت تعیین مکان مطلوب جهت احداث کاربری های جدید را ضروری میسازد. در پژوهش حاضر ابتدا سرانه کاربری های مورد بررسی محاسبه و با سرانه استاندارد مقایسه شده و میزان کمبود در منطق دهگانه مشخص شد. سپس پارامترهای مؤثر در مکانگزینی کاربریهایی نظیر (پارک و فضای سبز، ورزشی و تفریحی-توریستی) شناسایی شده، و با استفاده از روشهای مبتنی بر سیستمهای پشتیبانی فضایی چند معیاره MC-SDSS برمبنای مدلهای Topsis و Saw در محیط نرمافزار ArcGIS و وزندهی پارامترها توسط کارشناسان خبره حوزه مطالعات شهری با روش تحلیل سلسه مراتبی در محیط نرمافزار Expert Choice نقشههای نهایی تهیه شده، و فضاهای کاملاً نامطلوب تا کاملاً مطلوب برای هر کدام از خدمات فوق شناسایی شدهاند.