ارائۀ سناریوهای مدیریت یکپارچۀ پسماند شهر مشهد

نویسندگان

1 دانشیار، گروه آموزشی جغرافیا، دانشکده ادبیات و علوم انسانی، دانشگاه فردوسی، مشهد

2 استاد، گروه آموزشی جغرافیا، دانشکده ادبیات و علوم انسانی، دانشگاه فردوسی، مشهد

3 دانشجوی دورۀ دکتری جغرافیا و برنامه‌‌ریزی شهری، دانشکده ادبیات و علوم انسانی، دانشگاه فردوسی، مشهد

doi
10.22111/gaij.2022.38404.2913
چکیده

رشد جمعیت و شهرنشینی، منجر به افزایش تولید پسماند و نگرش تک‌‌بُعدی به سیستم مدیریت پسماند، منجر به اثرات تخریبی زیست‌‌محیطی و افزایش هزینه‌‌ها شده‌است. الگوی مدیریت یکپارچۀ پسماندهای جامد (ISWM ) از مناسب‌‌ترین الگوهای مؤثر در کاهش هزینه‌های اقتصادی مدیریت پسماند و اثرات زیست‌محیطی پسماندها به‌شمار می‌رود. این مطالعه با رویکرد آینده‌‌پژوهی از طریق شناسایی شاخص‌‌های کلیدی مؤثر بر الگوی مدیریت یکپارچۀ پسماند در راستای تدوین سناریوهای پیشِ‌‌روی مدیریت پسماند شهر مشهد انجام شده‌است. جامعۀ آماری تحقیق، شامل 25 نفر از کارشناسان (سازمان مپ شهرداری مشهد) و متخصصان (دانشگاهی) است. پس از بررسی، 23 شاخص مؤثر شناسایی شد، سپس با تحلیل نرم‎‌‌افزار میک‌‌مک، 10 شاخص به‌عنوان پیشران‌‌های کلیدی مشخص ‌‌شد. با تدوین 30 فرض عدم‌قطعیت برای پیشران‌‌ها، با استفاده از ماتریس اثرات متقابل و نرم‌‌افزار سناریوویزارد، به شناسایی سناریوهای محتمل پیشِ‌‌روی مدیریت پسماند شهر مشهد براساس الگوی مدیریت یکپارچۀ پسماند پرداخته‌‌شد. براساس نتایج، 59048 سناریو محتمل وجود دارد که فقط 5 سناریو دارای سازگاری بالا و احتمال وقوع بیشتر هستند. سناریوی اول و دوم با مجموع امتیاز 167 و 149 به‌عنوان سناریوهای محتمل مطلوب، شرایط امیدوارکننده‌‌ای را برای آیندۀ مدیریت پسماند شهر مشهد ارائه می‌‌دهند. سناریوهای سوم، چهارم و پنجم به‌‌عنوان سناریوهای بحرانی (نامطلوب) گویای شرایط نامناسب برای آیندۀ مدیریت پسماند شهر مشهد است.