توسعه مدل GA-ANFIS به‌منظور پیش‌بینی غلظت آلاینده 〖PM〗_10 در یک بازه زمانی بلندمدت مطالعه موردی: شهر تهران

نویسندگان

1 گروه سنجش از دور و سیستم اطلاعات جغرافیایی، دانشکده جغرافیا، دانشگاه تهران، تهران، ایران

2 گروه سنجش از دور و سیستم اطلاعات جغرافیایی، دانشکده جغرافیا، دانشگاه تهران، تهران، ایران

3 گروه سنجش از دور و سیستم اطلاعات جغرافیایی، دانشکده جغرافیا، دانشگاه تهران، تهران، ایران

doi
10.22059/jphgr.2023.335120.1007663
چکیده

بین انواع ذرات معلق در هوا، ذراتی با قطر کمتر از 10 میکرون اثرات سوء بسیاری بر سلامتی انسان‌ها دارد. پارامترهای هواشناسی و جابجایی حجم بالایی از وسایل نقلیه مهم‌ترین عوامل تعدیل‌کننده در پراکنش و غلظت آلاینده‌های جوی محسوب می‌شوند. در این مطالعه، به‌منظوربه منظور پیش‌بینی غلظت آلاینده PM_10 طی یک باز بلند مدت در شهر تهران، مدل ترکیبی GA-ANFIS بکار برده شد. سرعت باد، جهت باد، دما، رطوبت نسبی و حجم ترافیک به‌عنوان ورودی‌ها و غلظت آلاینده PM_10 به عنوان خروجی مدل در نظر گرفته شد. نتایج حاصل از محاسبه شاخص‌های عملکرد نشان داد که مدل ترکیبی GA-ANFIS نسبت به مدل ANFIS قابلیت مطلوب‌تری در پیش‌بینی غلظت آلاینده PM_10 ارائه می‌دهد. به منظور ارزیابی الگوهای مکانی-زمانی غلظت آلاینده PM_10 و شناسایی لکه‌های داغ و سرد در شهر تهران، آماره موران محلی و آماره گتیس ارد-جی محاسبه شد. نتایج نشان داد که سطح خوشه‌بندی بالایی از آلاینده PM_10 در تهران (با سطح اطمینان 95 درصد) وجود دارد. خوشه‌های PM_10  شهر را به دو بخش شمالی و جنوبی تقسیم کرده‌اند به‌طوری‌که بیشتر نقاط سرد در نیمه شمالی و نقاط داغ در جنوب تا مرکز شهر گسترش پیدا کرده‌اند.