طراحی و توسعۀ سیستم مکان مبنای تخمین آسیب زلزله در منطقۀ کلان‌شهری تهران

نویسندگان

1 دکترای جغرافیا و برنامه‌ریزی شهری دانشگاه سیستان و بلوچستان

2 کارشناس نقشه‌برداری دانشکدۀ فنی نقشه‌برداری سازمان جغرافیایی

3 کارشناس ارشد مهندسی عمران-نقشه‌برداری گرایش سیستم‌های اطلاعات مکانی دانشکده فنی دانشگاه تهران

4 دانشجوی دکترای جغرافیا و برنامه‌ریزی شهری دانشگاه خوارزمی

doi
10.22111/gaij.2021.6565
چکیده

سرعت امدادرسانی در ساعات اولیه پس از یک زلزلۀ بزرگ، نقش بسیار زیادی در کاهش تلفات زلزله در یک منطقۀ شهری دارد. در این پژوهش طراحی و پیاده‌سازی یک سیستم تخمین آسیب لرزه‌ای در محیط GIS به‌عنوان راهکار پیشنهادی برای تسریع امدادرسانی مطرح شد. مستندات طراحی سیستم مورد نظر شامل دو ماژول تخمین خطر و آسیب زلزله به‌عنوان ابزاری در محیط ArcGIS ارائه شد و پیاده‌سازی نیز با استفاده از زبان برنامه‌نویسی پایتون در این محیط انجام شده است. ماژول خطر بیشینۀ شتاب و شدت را در یک شبکه از نقاط در اثر زلزله با مدل‌های تجربی تخمین می‌زند. با نقشۀ حاصل از این ماژول می‌توان شهرها را در یک مقیاس کوچک از لحاظ معرضیت خطر زلزله اولویت‌بندی کرد. ماژول آسیب با ورود ویژگی‌های سازه و با استفاده از تابع آسیب‌پذیری میزان آسیب وارد به سازه را محاسبه می‌کند. سیستم برای چهار سناریوی محتمل برای منطقۀ کلان‌شهری تهران اجرا شد و نتایج نشان داد که با یک پلتفرم با مشخصات سخت‌افزاری معمولی در کمتر از یک ساعت می‌توان مناطق آسیب‌دیده در این منطقۀ کلان‌شهری را تشخیص داد. این نقشه‌ها در دو مرحلۀ اقدامات کاهشی پیش از زلزله و امدادرسانی پس از زلزله کاربرد بسیار مؤثری خواهند داشت.