امکان‎سنجی تعمیمِ موجودات عالم هستی به تناکح نوعی لایتناهی

نویسندگان

1 دانشکده الهیات دانشگاه فردوسی مشهد

2 دانشجوی ارشد دانشکده الهیات دانشگاه فردوسی مشهد

doi
10.22067/epk.2024.87447.1325
چکیده

تناکح، مسئله‎ای است محفوفِ در آراء و نظرات هستی‎شناسانۀ عرفا و فلاسفۀ مسلمان، پیرامون چگونگی شکل یافتن عوالم وجود و ازدواج اسماء و صفاتِ منطوی در مراتب هستی و نتایج حاصل از آن؛ از نقطۀ ذات واحد تا به کثیر. تلاش نوشتار پیش رو، نگرشی دیگر است، همراه با امکان‎سنجی هستی‎شناسانۀ مسئلۀ تناکح و تعمیم انواع موجودات، در سیری بی‎نهایت، که از آن به تناکح نوعی لایتناهی تعبیر شده است. در مباحث عرفانی و فلسفی، انواع موجودات هستی، علی‎الخصوص نوعِ انسانی، نمی‎تواند محدود به حالات و انواع خاص باشد؛؛ زیرا با تناکح، این انواع، مبدّلِ به انواعی دیگر یا حالات دیگر می‎گردند. پرسش نوشتار حاضر این است که آیا تناکحِ انواع تا نقطۀ لایتناهی امکان پذیر بوده؟ و در صورت امکان، چه متغیّرهایی موثر در این تناکحات است؟. روش پژوهش در یافتن به این پاسخ، امکان‎سنجی متغیّرها به‎نحو کیفی و کتابخانه‎ای است همگام با تحلیل آراء پیرامونی آن، و به لحاظ دستاورد و نتیجه، کاربردی خواهد بود. برخی متغیّرها نیز به روش تعاملی بر یکدیگر تاثیر گذارند. یافتۀ پژوهش این است که این متغیّرها با تاثیر بر یکدیگر، به‎صورت مرحله به مرحله، امکان تعمیم انواع را به تناکح نوعی لایتناهی فراهم آورده و این نگرش جدید را تثبیت خواهند کرد.