خاستگاه استعاری مفهوم عقل در اساطیر و فرایند گذار آن به فلسفه

نویسندگان

1 استادیار گروه حقوق دانشگاه آزاد قزوین

doi
10.22067/epk.2024.87217.1320
چکیده

هدف اصلی این پژوهش، شناسایی خاستگاه پدیداری مفهوم عقل است. سوال اصلی این پژوهش آن است که آیا مفهوم عقل، دارای خاستگاهی متافیزیکی و متعلق به آغاز تفکر فلسفی_علمی یونان باستان است یا اینکه این مفهوم، دارای بن‌مایه­ای فیزیکی؛ و ریشه­های آن به زبان و متون اساطیری  بازمی­گردد. فرضیه اصلی این پژوهش این بود که مفهوم عقل و اندیشه عقلانی به دورانی پیش از فلسفه‌ورزی یونان باستان بازمی­گردد و در متون اساطیری جوامع مختلف، نظیر: ایران، یونان، بین النهرین و روم باستان، شاهد حضور مفهوم عقل و شخصیت­های اسطوره­ای سمبل عقل هستیم. یافته‌های پژوهش در مقام تایید فرضیه، حاکی از آن است که مفهوم عقل و تفکر عقلانی، قدمتی بیش از تفکر فلسفی دارد و در متون اساطیری جوامع مختلف بدان اشاره شده است. هم‌چنین یافته‌های پژوهش حاکی از آن است که معنای نخستین واژه عقل در زبان‌های باستانی مختلف، به امور فیزیکی و محسوس بازمی­گردد که در طی فرایندی استعاری به مفهومی متافیزیکی شبیه­سازی و دگرگون شده است. نگارنده بر این باور است که مطابق با رویکرد مسلط بر اسطوره‌شناسی و زبان‌شناسی معاصر، هر نوع اندیشه  عقلانی(نظیر اندیشه حقوقی) به­جهت خصلت زبانی و نمادین خود، واجد بن‌مایه­ای استعاری_اساطیری است.