خاستگاه استعاری مفهوم عقل در اساطیر و فرایند گذار آن به فلسفه
نویسندگان
1 استادیار گروه حقوق دانشگاه آزاد قزوین
doi
10.22067/epk.2024.87217.1320چکیده
هدف اصلی این پژوهش، شناسایی خاستگاه پدیداری مفهوم عقل است. سوال اصلی این پژوهش آن است که آیا مفهوم عقل، دارای خاستگاهی متافیزیکی و متعلق به آغاز تفکر فلسفی_علمی یونان باستان است یا اینکه این مفهوم، دارای بنمایهای فیزیکی؛ و ریشههای آن به زبان و متون اساطیری بازمیگردد. فرضیه اصلی این پژوهش این بود که مفهوم عقل و اندیشه عقلانی به دورانی پیش از فلسفهورزی یونان باستان بازمیگردد و در متون اساطیری جوامع مختلف، نظیر: ایران، یونان، بین النهرین و روم باستان، شاهد حضور مفهوم عقل و شخصیتهای اسطورهای سمبل عقل هستیم. یافتههای پژوهش در مقام تایید فرضیه، حاکی از آن است که مفهوم عقل و تفکر عقلانی، قدمتی بیش از تفکر فلسفی دارد و در متون اساطیری جوامع مختلف بدان اشاره شده است. همچنین یافتههای پژوهش حاکی از آن است که معنای نخستین واژه عقل در زبانهای باستانی مختلف، به امور فیزیکی و محسوس بازمیگردد که در طی فرایندی استعاری به مفهومی متافیزیکی شبیهسازی و دگرگون شده است. نگارنده بر این باور است که مطابق با رویکرد مسلط بر اسطورهشناسی و زبانشناسی معاصر، هر نوع اندیشه عقلانی(نظیر اندیشه حقوقی) بهجهت خصلت زبانی و نمادین خود، واجد بنمایهای استعاری_اساطیری است.