بررسی دیدگاه گلن استراسون دربارة مسئلة ارادة آزاد و نقدهای آن

نویسندگان

1 استاد دانشگاه قم

2 دانش آموخته دکتری فلسفه تطبیقی، دانشگاه قم ، قم، ایران

doi
10.22067/epk.2024.86671.1313
چکیده

انسان در زندگی روزانه‌اش با احساس آزادی و انتخاب مسئولیت‌های خود را به عهده می‌گیرد، اما در یک جهانی که قوانین جبری حاکمند، این انطباق مشکلاتی ایجاد می‌کند. این تضاد با تصویر از انسانی مختار و آزاد به وجود می‌آید. سؤالاتی مطرح می‌شود که چگونه انسان در جهان جبری مختار باشد و چگونه اراده‌اش آزادانه عمل کند؟ اگر اختیار انسان لحاظ نشود، او چگونه مسئول اعمال خود باشد؟ این مسئله باعث پیچیده شدن مسئولیت‌پذیری انسان می‌شود. اگر انسان اختیار نداشته باشد، چرا باید بر اساس رفتارهای خود سرزنش یا تحسین شود؟ همچنین، در صورت عدم اختیار انسان، ضرورت وجود قوانین اخلاقی، حقوقی، و مفاهیم جمعی مطرح می‌شود که باز هم این موضوع تناقضاتی ایجاد می‌کند. از منظر فیلسوفانی شک‌گرایی همچون گلن استراسون اراده آزاد و به تبع آن مسئولیت اخلاقی ناممکن است. وی با توجه به استدلال بنیادین خودش نسبت به احتمال وجود ارادة آزاد دچار شک و تردید می‌شود؛ زیرا او ارادة آزاد را در صورتی ممکن می‌داند که فرد علت بالذات خودش باشد، در حالی که او انسان را علت بالذات خودش نمی‌داند. در این مقاله سعی شده، تا با نگاهی تحلیلی- توصیفی به ،به بررسی دیدگاه گلن استراسون درباره مسئله اراده آزاد پرداخته شود و سپس دیدگاه وی را به بوته ی نقد کشاند.