تحلیل و بررسی میزان تأثیر زمینه‌‌گرایی بر دلبستگی به مکان در محله‌های تاریخی (موردشناسی: محله‌های سرخاب و دوه‌‌چی تبریز)

نویسندگان

1 استادیار گروه معماری، دانشکده عمران، دانشگاه تبریز، تبریز، ایران

2 دانشجوی دکتری جغرافیا و برنامه‌ریزی شهری، دانشکده برنامه‌ریزی و علوم محیطی، دانشگاه تبریز، تبریز، ایران

3 دانشجوی کارشناسی ارشد طراحی شهری، دانشکده شهرسازی، پردیس هنرهای زیبا، دانشگاه تهران، تهران، ایران.

doi
10.22111/gaij.2021.6402
چکیده

نادیده‌گرفتن اصول و ابعاد زمینه‌گرایی در فضای محله‌ها، منجر به کاهش میزان دلبستگی به مکان شده و به‌تبع آن مسائل و مشکلات متعددی به‌وجود آمده است؛ ازاین‌رو پژوهش حاضر با هدف ارتقاء دلبستگی به مکان محله‌های تاریخی (سرخاب و دوه‌‌چی) شهر تبریز ازطریق ابعاد زمینه‌‌گرایی به روش توصیفی-تحلیلی با استفاده از ابزار پرسش‌نامه و انجام آزمون‌های Spss به روش نمونه‌‌گیری تصادفی-خوشه‌ای انجام گرفته است. جامعۀ آماری پژوهش، ساکنان محله‌‌های سرخاب و دوه‌‌چی با تعداد 300 نمونۀ آماری (150 نفر از هر محله) است. برای بررسی «زمینه‌گرایی»، ابعاد کالبدی، تاریخی، اجتماعی-فرهنگی و طبیعی و برای بررسی «دلبستگی به مکان»، مؤلفه‌های کالبدی و اجتماعی مورد بررسی قرار گرفت. نتایج حاصل از پژوهش نشان می‌‌دهد که بین ابعاد زمینه‌‌گرایی (به جز زمینۀ طبیعی) و دلبستگی به مکان، ارتباط خطی در محله‌‌ها برقرار است که بیشترین مقدار مربوط به بُعد کالبدی (به‌ویژه خوانایی) است. ازلحاظ میزان تأثیرگذاری نیز بُعد تاریخی زمینه‌گرایی بیشترین تأثیر را بر دلبستگی به مکان دارد؛ بنابراین برای ارتقاء دلبستگی به مکان در محله‌‌های تاریخی شهر تبریز لازم است برنامه‌‌ریزان و طراحان معماری و شهرسازی به ابعاد کالبدی و تاریخی توجه و تأکید بیشتری داشته باشند.