سه «علیت» بر مبنای سه سیر فلسفی
نویسندگان
1 گروه فلسفه و کلام اسلامی دانشگاه تبریز
doi
10.22067/epk.2023.81520.1222چکیده
به نظر میآید مهمترین مبحثی که متناسب با سه سیر فلسفهی صدرایی دچار تحول شده است مبحث علیت است که ابعاد و فروعِ بسیاری دارد و در زمینههای مختلف با تحولهای یاد شده همراهی میکند؛ ما در این مقاله پنج موضوعِ مقدماتی مبحث علیت را بر مبنای سه سیر فلسفی مورد بررسی قرار میدهیم؛ به عنوان مثال در موضوعِ مفاد علیت، متناسب با نگاهِ غیرِ وجودی و ماهیتمحور، سه نحو بیانِ «هر موجودی، هر حادثی و هر ممکنی (به امکان ماهوی)» نیاز به علت دارد» قابلِ طرح است؛ حال آنکه بر مبنای سیر دوم مفاد اصل علیت به نحو «هر ممکنی (به امکان فقری) محتاج به علت است» مطرح است و متناسب با سیر سوم «هر شأنی وابسته به ذیشأن است» قابل بیان میباشد؛ در باقی موضوعات نیز چنین تناسبهایی وجود دارد که در مقالهی حاضر به آن پرداختهایم.