آشکارسازی تغییرات ارتفاع لایه‌مرزی در طبقات مختلف کاربری اراضی مطالعه موردی: استان لرستان

نویسندگان

1 گروه جغرافیا، دانشکده ادبیات و علوم انسانی، دانشگاه لرستان، خرم آباد، ایران

2 گروه جغرافیا، دانشکده ادبیات و علوم انسانی، دانشگاه لرستان، خرم آباد، ایران

3 گروه جغرافیا، دانشکده ادبیات و علوم انسانی، دانشگاه لرستان، خرم آباد، ایران

doi
10.22059/jphgr.2023.357756.1007762
چکیده

معلق و کیفیت هوای نزدیک به سطح زمین می‌باشد. هدف اساسی این تحقیق آشکارسازی ارتباط بین تغییرات پوشش اراضی و تغییرات ارتفاع لایه‌مرزی طی 3 دهه اخیر در سطح استان لرستان می‌باشد. در این راستا دو دسته داده­ها استفاده گردید که شامل طبقات پوشش اراضی سنجنده MODIS و ارتفاع لایه­مرزی پایگاه اقلیمی ECMWF نسخه ERA5 می‌باشد. این داده‌ها در مقیاس ماهانه (ماه ژانویه) برای بررسی دوره سرد و (ماه جولای) برای بررسی دوره گرم انتخاب و به‌صورت 7 دورة زمانی با گام‌‌های ۵ساله طی دوره آماری 1990-2020 بررسی شد. در این تحقیق از تکنیک تحلیل ماتریس متقاطع، در محیط ARC-GIS، استفاده شد و میانگین ارتفاع لایه‌مرزی روی هر کاربری به تفکیک دوره سرد و گرم سال و در 7 گام زمانی ۵ساله استخراج و مقایسه گردید. نتایج نشان داد اولاً ارتفاع لایه‌مرزی دوره گرم سال، به‌صورت قابل‌توجهی بیشتر از دوره سرد سال است و دوم الگوی فضایی کمینه و بیشینه ارتفاع لایه‌مرزی در دوره سرد و گرم سال در سطح استان متفاوت است، در دوره سرد سال، بیشینه ارتفاع لایه‌مرزی در بخش‌های غرب و جنوب غرب (اراضی کم‌ارتفاع با پوشش جنگلی)، درحالی‌که در دوره گرم سال بیشینه لایه‌مرزی در اراضی بایر و کوهستانی شرق استان متمرکز است. علاوه‌برآن مشاهده شد در دوره گرم سال، اراضی کشاورزی با ارتفاع لایه‌مرزی 1263 و اراضی مرتعی با ارتفاع لایه‌مرزی، 1243، در میان طبقات کاربری مورد بررسی بالاترین ارتفاع لایه‌مرزی را داشته‌اند، درحالی‌که در دوره سرد سال، اراضی شهری و مسکونی با ارتفاع 192 متر، بالاترین ارتفاع لایه‌مرزی را داشته است و به‌صورت میانگین فضایی ارتفاع لایه‌مرزی استان یک‌روند افزایشی داشته است.