فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

از دیرباز مسئلۀ ماهیت واجب‌تعالی در میان کلمات فلاسفه و متکلمان به چشم می‌خورد. عمدۀ متکلمان مثبت ماهیت و فلاسفه منکر آن بوده‌اند. هر دو گروه ادلۀ متعددی برای اثبات مدعای خویش اقامه کرده‌اند که بعضی از ادله بر مبانی خاصی مبتنی است. بررسی این ادله نشان می‌دهد تفسیر و تبیین حقیقت وجود واجبی و ماهیت نقش مهمی در رسیدن به نتیجه در این مسئله می‌تواند داشته باشد. همچنین، توجه به لوازم ماهیت نیز می‌تواند در نتیجۀ بحث مؤثر باشد. درصورتی‌که ماهیت را تماماً به وجود وابسته بدانیم یا محدودیت را لازمۀ ماهیت بیان کنیم، استحالۀ ماهیت برای واجب‌تعالی ثابت است؛ اما اگر در هر دو مسئله خدشه شود، نمی‌توان ماهیت را از واجب نفی کرد. در این نوشتار ادعای اول ثابت و ادعای دوم ناتمام دانسته شده است. البته ادلۀ اثبات ضرورت ماهیت برای واجب‌تعالی نیز ناتمام بوده و لذا، با توجه به اینکه ماهیت در اصل حقیقتش به وجود وابسته است و به‌هیچ‌وجه نمی‌تواند مقدم بر وجود باشد، ماهیت برای واجب‌تعالی ممتنع است.