تحلیل و ارزیابی تعدادی از کتاب‌های درسی دورة ابتدایی از نظر میزان توجه به آموزش مهارت‌های زندگی با تأکید بر مهارت‌های ارتباطی و مقابله‌ای سازگارانه

نویسندگان

1 دکتری مدیریت آموزشی و دانشجوی دکتری تخصصی روان‌شناسی بالینی، واحد بین‌المللی کیش، دانشگاه آزاد اسلامی، جزیرة کیش، ایران

doi
10.48310/pma.2023.3120
چکیده

این پژوهش با هدف، تحلیل محتوای کتاب‌های آموزش قرآن، ریاضی، هدیه‌های آسمانی، مطالعات اجتماعی، تفکر و پژوهش و کار و فناوری دورةابتدایی سال تحصیلی 99-1398، بر اساس مهارت‌های ارتباطی و مقابله‌ای سازگارانه، با روش توصیفی و از نوع تحلیل محتوا انجام شد. ابزار اندازه‌گیری، چک‌لیست محقق‌ساخته بوده که روایی آن با استفاده از نظر صاحب‌نظران و پایایی با روش اسکات (۵/۸۹) و تکنیک تکرارپذیری، بررسی و تأیید شد. چارچوب مفهومی در قالب 4 مؤلفه و 20 شاخص طراحی شد. داده‌های حاصل از تحلیل محتوا با استفاده از مراحل سه‌گانة آنتروپی شانون تحلیل شد. در کلیة صفحات کتاب‌های بررسی‌شده 784 بار به موضوع مهارت‌های زندگی پرداخته‌شده که از این تعداد، بیشترین توجه (36 درصد) مربوط به مهارت «برقراری روابط بین‌فردی سازگارانه» و کمترین توجه (5/17 درصد) مربوط به مهارت «مقابله با استرس‌ها» است. سپس، 5/26 درصد به مهارت «برقراری ارتباط مؤثر با دیگران» و 20 درصد به مهارت «مقابله با هیجان‌ها» توجه شده است. بیشترین ضریب اهمیت مربوط به «برقراری ارتباط مؤثر با دیگران» (1739/0) و کمترین ضریب اهمیت «مقابله با استرس‌ها» (1465/0) است. مهارت «مقابله با هیجان‌ها» با ضریب (1577%) در اولویت دوم و «برقراری روابط بین‌فردی سازگارانه» با ضریب 1495/0 در اولویت سوم قرار دارد. کتاب «آموزش قرآن» در مجموع شش پایه، 208 بار، «ریاضی» 160 مرتبه، «هدیه‌های آسمانی» 183 بار و «مطالعات اجتماعی» در مجموع چهار پایه، 174 بار به آموزش این مهارت‌ها پرداخته است. با توجه به یافته‌ها نتیجه گرفته می‌شود که در کتاب‌های اشاره‌شده، باید توجه بیشتری به مهارت‌های مقابله با استرس‌ها و هیجان‌ها شود.