آینده‌نگاری شهر دوستدار کودک در افق 1410 (مورد شناسی: شهر تبریز)

نویسندگان

1 ‌استاد گروه جغرافیا، دانشگاه ارومیه، ارومیه، ایران

2 دانشیار گروه جغرافیا و برنامه‌ریزی شهری، دانشگاه پیام‌نور یزد

3 دانشجوی دکتری جغرافیا و برنامه‌ریزی شهری، دانشگاه زنجان، زنجان، ایران

4 دانشجوی دکتری جغرافیا و برنامه‌ریزی شهری، دانشگاه تبریز، تبریز، ایران

doi
10.22111/gaij.2020.5712
چکیده

کودکان امروز، نسل‌‌های آیندۀ جامعۀ ما هستند که این امر ضرورت شناخت کلی و همه‌جانبۀ کودکان و طراحی و ایجاد شهر دوستدار کودک را بیان می‌‌کند. هدف پژوهش حاضر، آینده‌‌نگاری شهر دوستدار کودک شهر تبریز در افق 1410 است و نوع تحقیق کاربردی-توسعه‌‌ای و روش بررسی آن با توجه به روش آینده‌‌نگاری، پیمایش نظرات کارشناسان و متخصصان در قالب پرسشنامه به‌صورت ماتریس آثار متقابل است و از مدل‌‌های میک‌‌مک، تحلیل خاکستری و سناریو‌‌ برای تجزیه‌وتحلیل داده‌ها استفاده می‌‌شود. برای تحلیل و ارزیابی شهر دوستدار کودک در شهر تبریز از‌‌32 عامل استفاده‌شده است که با نرم‌‌افزار میک‌‌میک، رابطۀ بین متغیرها ارزیابی و پیشران‌‌های کلیدی استخراج‌شده‌اند که با توجه به نتایج نرم‌افزار میک‌‌مک، 10 عامل کلیدی تأثیرگذار شناسایی شدند. سپس این عوامل کلیدی با استفاده از مدل تحلیل خاکستری در سطح مناطق 10‌‌گانه شهر تبریز اولویت‌بندی شدند. نتایج به‌دست‌آمده از روش تحلیل خاکستری مشخص و براساس آن امتیاز برای 10 منطقه بررسی شد. منطقۀ‌‌ 1 با بیشترین امتیاز در اولویت اول، منطقۀ ‌‌4 در اولویت دوم و مناطق ‌‌8 و 9 بدترین وضعیت را نسبت‌به شهر دوستدار کودک داشته‌‌اند و درنهایت، سناریوهای مهم تأثیرگذار در شهر دوستدار کودک در شهر تبریز با استفاده از نرم‌افزار سناریو ویزارد تدوین شد و نتایج مستخرج از سناریو ‌‌ویزارد نشان‌‌داد که 13 سناریو باورکردنی و محتمل (1 سناریو با وضعیت مطلوب، 2 سناریو با وضعیت ایستا و 10 سناریو با وضعیت بحرانی) برای وضعیت آیندۀ شهر دوستدار کودک در شهر تبریز در افق ‌‌1410 به‌دست آمدند. نتایج تحقیق نشان‌داده‌است که با توجه به نظرات کارشناسان شرایط ناامیدکنند‌ه‌‌ای برای تحقق شهر دوستدار کودک در مناطق ‌‌10‌‌گانۀ شهر تبریز در افق 1410 به‌ویژه برای مناطق 8 و 9 وجود دارد که این امر لزوم برنامه‌‌ریزی درجهت مقابله و کاهش تأثیرات منفی ناشی از وقوع آن‌‌ها و همچنین ضرورت توجه به سناریو مطلوب را ضروری ساخته‌است.