تبیین معرفت‌شناسی تغییر (تحلیلی واسازانه دربارۀ تغییر و حرکت)

نویسندگان

1 استادیار و عضو هیات علمی گروه علوم تربیتی ( فلسفه و تربیت اسلامی) دانشگاه پیام نورتهران ایران

2 استاد و عضو هیات علمی گروه علوم تربیتی ( فلسفه و تربیت اسلامی) دانشگاه شهید باهنر کرمان

doi
10.22067/epk.2022.76911.1131
چکیده

قصد این تحقیق و واکاوی، تبیین زمان بر مبنای دیدگاه برساخت‌گرایی حرکت جوهری است. این فعالیت با شیوۀ واسازی انجام شده است. واسازی، بازخوانی و تجزیه‌وتحلیل کردن هر موضوعی از طریق مرکززدایی از آن و دستیابی ابعادی از موضوع است، که به‌طور معمول نادیده گرفته می‌شود. در مجموع، نظریه‌های زمان به دو دسته تقسیم می‌شوند: نظریه‌های تغییر ماهوی، که تغییر را صرفاً مربوط به ظواهر، نام و لایه‌های رویین نظام هستی و تمامی پدیده‌های آن می‌دانند و نظریه‌هایی که زمان را برساختۀ حرکت جوهری و تغییر و تحول بنیادین پدیده‌ها در نظر می‌گیرند. با به چالش‌کشیدن مضامین مندرج در دیدگاه تغییر ماهیات، فضا برای به‌میدان‌آمدن دیدگاه بر ساخت‌گرایی حرکت جوهری هدف‌دار متعالی، هموار گردید. بر اساس رویکرد برساخت‌گرایی حرکت جوهری هدف‌دار، تمام پدیده‌های هستی و مخصوصاً انسان، با توجه به نیاز و فقر وجودی، سراپا در حال حرکت در مسیر خالق یگانه‌اند. مرکزیت‌یافتن رویکرد برساخت‌گرایی حرکت جوهری و بنیادین، دلالت‌هایی برای تعلیم‌وتربیت دارد؛ بدین ترتیب که تعلیم‌وتربیت بیش از پیش ماهیتی دینی و بر طبق حرکت جوهری، جهان هستی بر اساس فقر ذاتی خود نیازمند محرک قیومی است که هر لحظه در حال آفرینش و ابداع باشد تا بتواند هویت لحظه‌ای و سیلانی جهان و انسان را شکل دهد و جهان حادث به حدوث ذاتی(و نه حدوث یا قدیم زمانی) است.