تأثیر نانوکود آهن بر عملکرد دانه و شاخصهای ژنوتیپی و محیطی ژنوتیپهای لوبیا چشمبلبلی (Vigna unguiculata L.)
نویسندگان
1 گروه زراعت و اصلاح نباتات، دانشکده کشاورزی، دانشگاه شاهد، تهران، ایران
2 مؤسسه تحقیقات اصلاح و تهیه نهال و بذر، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، کرج، ایران
3 گروه زراعت و اصلاح نباتات، دانشکده کشاورزی، دانشگاه شاهد، تهران، ایران
4 گروه زراعت و اصلاح نباتات، دانشکده کشاورزی، دانشگاه شاهد، تهران، ایران
doi
10.22067/jcesc.2025.91244.1367چکیده
با وجود تحقیقات بهنژادی در سراسر جهان در رابطه با افزایش تولید محصول لوبیا چشمبلبلی (Vigna unguiculata L.)، عملکرد این گیاه در اکثر مناطق کشت پایین است. بنابراین برای افزایش عملکرد در کنار فعالیتهای بهنژادی، باید در زمینه مدیریت زراعی بررسیهای بیشتری صورت گیرد. یکی از عوامل مهم در مدیریت مزرعه و افزایش تولید حبوبات، استفاده از ریزمغذیها بهویژه آهن است. در پژوهش حاضر، واکنش 12 لاین بههمراه رقم مشهد در چهار منطقه از ایران (کرج، دزفول، خمین و شیراز) نسبت به مصرف نانوکود آهن بررسی شد. برخی صفات ریختشناختی و عملکرد و اجزای عملکرد دانه ژنوتیپها در محیطهای مختلف ارزیابی گردید. طبق نتایج بهدستآمده، مصرف نانوکود آهن باعث تسریع در رسیدگی ژنوتیپها شد. اجزای عملکرد (تعداد غلاف در بوته، تعداد دانه در غلاف و وزن 100 دانه) تحت تأثیر مصرف نانوکود آهن افزایش قابل توجهی (بهترتیب 17.4، 8.8 و 3.2 درصد) نشان دادند. شاخص برداشت دانه، زیستتوده و عملکرد دانه نیز بهترتیب 7.1، 7.4 و 10.4 درصد افزایش یافت. مناطق مورد ارزیابی از نظر شاخص محیطی با یکدیگر تفاوت داشتند. بر این اساس، منطقه دزفول بیشترین مقدار شاخص محیطی را داشت. از نظر شاخص ژنوتیپی، بیشترین مقدار مربوط به لاین C1 بود و بیشترین عملکرد را نسبت به میانگین مناطق داشت. این لاین بههمراه لاینهای C4 و C11، برترین ژنوتیپها در مناطق مورد بررسی بودند.