فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

امروزه با گسترش شهرها و افزایش جمعیت شهری و به‌تناسب آن افزایش ترافیک معابر، مشکلات متعددی برای مردم در زمینۀ طول و زمان سفرهای شهری به‌وجود آمده‌است. در این بین ساماندهی مناسب حمل‌ونقل عمومی از‌جمله ایستگاه‌های اتوبوس می‌تواند نقش مهمی در کاهش طول و زمان سفرهای شهری ایفا کند. هدف این پژوهش، سنجش سطح مطلوبیت توزیع مکانی فعلی ایستگاه‌های اتوبوس مراغه و در وهلۀ بعد، تعیین مناسب‌ترین الگوی مطلوب توزیع مکانی ایستگاه‌های اتوبوس مراغه ‌است که از‌حیث هدف، کاربردی- عملی و از حیث ماهیت و روش، توصیفی- تحلیلی است. در این تحقیق، از مدل تاپسیس برای رتبه‌بندی شبکۀ معابر از‌نظر اولویت استقرار ایستگاه‌های اتوبوس و مکان‌های مناسب این ایستگاه‌ها و از مدل تحلیل شبکه نیز در محیط سیستم اطلاعات جغرافیایی (GIS) درجهت مشخص‌کردن مسیرهای بهینه و محاسبۀ طول و زمان مسیرها بر روی شبکه ‌استفاده شد. از ده معیارِ فاصله از مراکز مسکونی، تجاری، اداری، آموزشی، فرهنگی، تفریحی و فضای سبز، بهداشتی و درمانی، فاصله از تقاطع‌‌، دسترسی و تراکم جمعیت استفاده شد که با روش ANP وزن‌دهی شدند. در این پژوهش، نتایج مدل تاپسیس نشان داد که ایستگاه‌‌های اتوبوس، شبکۀ معابر را به‌صورت لازم پوشش نمی‌‌دهند و فاصلۀ ‌استاندارد آن‌‌ها از همدیگر رعایت نشده‌است. همچنین نتایج مدل تحلیل شبکه نیز نشان داد که از 8 خط اتوبوس مراغه، 5 خط در مسیرهای رفت و برگشت و 2 خط در مسیر برگشت، تغییر کردند و مجموع طول مسیرهای خطوط اتوبوس‌رانی پس از اعمال الگوریتم 5724 متر و زمان لازم برای طی مسیرها 20 دقیقه کاهش یافت. نهایتاً نقشۀ نهایی الگوی مطلوب توزیع مکانی ایستگاه‌های اتوبوس نشان داد که قسمت‌های کوچکی از شهرک ولیعصر- فاز 1 و فاز 2، قسمت‌های زیادی از شهرک سهند و دارایی- طالب‌خان، مکان‌هایی کاملاً مطلوب و قسمت‌های زیادی از شهرک ولیعصر- فاز 1 و قسمت کوچک‌تری از فاز 2 در حدمطلوب بوده و بقیۀ قسمت‌ها نیز به‌ترتیب دارای مطلوبیت متوسط و پایینی درجهت توزیع بهینۀ مکانی ایستگاه‌های اتوبوس مراغه ‌هستند.