فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

یکی از موضوعات اساسـی در ارتبـاط بـا توسعۀ شهری، فـرم یـا شـکل شـهر اسـت. شـکل شـهر بـه دو نوع اصـلی، فشـرده و گسـترده و انـواع اشـکال فرعـی تقسـیم می‌شـود. از آنجـا کـه بـین شکل شـهر و پایـداری آن رابطـۀ تنگـاتنگی وجـود دارد، مدیران شـهری بایسـتی از شـکل و الگــوی توســعۀ شــهر خود آگــاهی داشــته‌باشند تــا بتواننــد آن را در‌جهــت پایــداری بیشــتر ســوق دهنـد. بر این اساس، در چارچوب نظریۀ توسعۀ پایدار و رشد هوشمند شهری، الگوی رشد فضایی شهر اراک در قالب سه فرضیة پژوهشی طرح و ارزیابی شد. داده‌های موردنیاز از سرشماری نفوس و مسکن و داده‌های واحد GIS شهرداری اراک جمع‌آوری شد. برای آزمون فرضیات، از تکنیک‌های تحلیلی استفاده شد. همچنین برای آزمون گرایش الگوی رشد شهر از روش هلدرن و شاخص‌های متریک (تراکم، تمرکز و پیوستگی)، برای آزمون نحوة توزیع فضایی جمعیت از ضرایب آنتروپی و جینی و برای تشخیص الگوی رشد کالبدی- فضایی شهر اراک ازنظر میزان تجمع و پراکندگی جمعیت از ضرایب موران، میانگین نزدیک‌ترین همسایگی‌، خوشه‌بندی کم/زیاد، خوشه‌بندی فضایی چند‌فاصله و تحلیل خوشه‌/ناخوشه همگی الگوی خوشه‌ای و ضریب G عمومی استفاده شد. نتایج آزمون نشان داد که علی‌رغم رشد اسپیرال شهر طی سال‌های 1385-1365، شهر الگوی رشد فشرده را از سال 1390 به بعد آغاز کرده‌است. از‌نظر نحوة توزیع فضایی جمعیت، تعادل نسبی در توزیع جمعیت در مناطق پنج‌گانۀ شهر تأیید شد و همچنین شهر اراک الگوی رشد خوشه‌ای با شکل‌گیری یک نقطۀ داغ در بخش مرکزی و بافت ارگانیک و یک نقطۀ سرد در بخش شرق- شمال‌شرقی دارد. در این راستا لازم است مدیران شهری با تدوین سیاست‌های مناسب از محاسن شهر فشرده بهره برده و از بروز معایب شهر فشرده پیشگیری کنند.