اثر مصرف تلفیقی کود نیتروژن و جلبک دریایی بر اجزای عملکرد و عملکرد دانه برنج (Oryza sativa L.) رقم هاشمی

نویسندگان

1 گروه کشاورزی، واحد لاهیجان، دانشگاه آزاد اسلامی، لاهیجان، ایران.

2 گروه کشاورزی، واحد لاهیجان، دانشگاه آزاد اسلامی، لاهیجان، ایران

3 گروه کشاورزی، واحد لاهیجان، دانشگاه آزاد اسلامی، لاهیجان، ایران.

4 گروه کشاورزی، واحد لاهیجان، دانشگاه آزاد اسلامی، لاهیجان، ایران

doi
10.22067/jcesc.2024.89365.1346
چکیده

کاربرد گسترده کودهای شیمیایی جهت تولید گیاهان زراعی منجر به آسیب‌­های زیست‌محیطی و اقتصادی شده است، در‌حالی‌که تلفیق کودهای شیمیایی با کودهایی از منابع زیستی و آلی، کاهش مصرف کودهای شیمیایی را به دنبال داشته و در راستای منافع زیست‌محیطی می­‌باشد. به‌منظور تعیین سطح مناسب کود نیتروژن و محلول­‌پاشی جلبک دریایی بر عملکرد و اجزای عملکرد برنج (Oryza sativa L.) رقم هاشمی، آزمایشی در قالب طرح بلوک­‌های کامل تصادفی با سه تکرار در سال­‌های 1399 و 1400 در روستای کیشاکجان و شهرستان رودسر، استان گیلان اجرا شد. عامل اصلی، کود نیتروژن از منبع اوره در پنج سطح (شاهد بدون مصرف کود، 25، 50، 75 و 100 درصد نیتروژن) و عامل فرعی محلول­‌پاشی برگی کود حاوی جلبک دریایی در چهار سطح (شاهد بدون جلبک دریایی، 0.5، یک و 1.5 لیتر در هکتار) بود. نتایج نشان داد که کاربرد سطوح کود نیتروژن و محلول­پاشی جلبک دریایی بر ویژگی­‌های مورد بررسی معنی­‌دار بود. به‌طوری‌که بیشترین عدد کلروفیل متر (35)، طول خوشه (29.3 سانتی­‌متر)، وزن هزار دانه (26.3 گرم)، عملکرد شلتوک (4014 کیلوگرم بر هکتار)، عملکرد زیستی (7690.8 کیلوگرم بر هکتار) و شاخص برداشت (59.5 درصد) در کاربرد 75 درصد کود نیتروژن به‌دست آمد. افزون بر این، بیشترین مقدار ویژگی­‌های بیان‌شده در محلول‌­پاشی کود جلبک دریایی با غلظت یک لیتر در هکتار به‌دست آمد که با غلظت 1.5 لیتر تفاوت معنی‌­دار نداشت. نتایج برهم‌کنش تیمارهای آزمایش نیز نشان داد که بیشترین ارتفاع بوته (150 سانتی‌­متر)، تعداد خوشه (29) و تعداد دانه پر (132.4) به‌ترتیب مربوط به کاربرد 100 درصد کود نیتروژن × یک لیتر در هکتار جلبک و 75 درصد کود نیتروژن × یک لیتر در هکتار جلبک بود. کمترین تعداد دانه پوک (4.2) و درصد پوکی دانه (3.5) به‌ترتیب برای کاربرد 75 درصد کود نیتروژن × عدم مصرف کود جلبک و 75 درصد کود نیتروژن × یک لیتر در هکتار کود جلبک ثبت شد. در مجموع، محلول­‌پاشی یک لیتر در هکتار جلبک و استفاده از 50 و 75 درصد کود نیتروژن جهت افزایش عملکرد و اجزای عملکرد رقم هاشمی در منطقه مورد مطالعه تیمار برتر بود.