آسیب‌‌‌شناسی فرا روش پژوهش‌‌های زیست‌‌پذیری در مقیاس کلان‌‌شهرهای ایران

نویسندگان

1 استاد گروه جغرافیا و برنامه‌‌ریزی شهری، دانشگاه پیام‌‌نور، تهران، ایران

2 دانشیار گروه جغرافیا و برنامه‌‌‌ریزی شهری، دانشگاه پیام‌‌نور، تهران، ایران

3 دانشجوی دکتری جغرافیا و برنامه‌‌‌ریزی شهری دانشگاه پیام‌‌نور، تهران، ایران

doi
10.22111/gaij.2020.5454
چکیده

امروزه زیست‌پذیری کلان‌‌‌‌شهرها به‌عنوان یکی از چالش‌‌های بزرگ جهانی در قرن بیست‌‌ویکم تبدیل شده‌است؛ از‌‌این‌‌رو ضرورت و لزوم توجه به زیست‌پذیری کلان‌‌شهرها در دهه‌های اخیر جای خود را در ادبیات علمی کشور باز‌کرده‌است و در این زمینه تلاش‌های بسیاری در عرصه‌های پژوهشی در قالب رساله، پایان‌نامه، مقالات پژوهشی و همایشی صورت گرفته‌است. این مقاله، با هدف آسیب‌‌شناسی فرا روش پژوهش‌‌های زیست‌پذیری در مقیاس کلان‌‌شهرهای ایران صورت گرفته‌است. این پژوهش از‌لحاظ هدف،‌‌ توسعه‌‌ای و از نوع تحلیل محتواست و بر مبنای روش، جزو تحقیقات کیفی است. از منظر روش جمع‌‌آوری اطلاعات در زمرۀ پژوهش‌‌های اسنادی است. جامعۀ آماری پژوهش، کلیۀ پژوهش‌‌های داخلی صورت‌گرفته در زمینۀ ‌‌زیست‌‌پذیری کلان‌‌شهرهای کشور است که گزارش آن‌‌ها در بانک اطلاعات نشریات کشور (Magiran) یا پایگاه اطلاعات علمی جهاد دانشگاهی (SID) نمایه شده‌است. با استفاده از روش نمونه‌‌گیری هدفمند، تعداد 30 پژوهش مرتبط انتخاب شدند و مورد مطالعه قرار گرفتند. یافته‌‌های حاصل از فرا روش پژوهش‌‌های انجام‌یافته، نشان داد بیش از 30 درصد از مقاله‌‌های انجام‌گرفته در زمینۀ زیست‌‌پذیری کلان‌‌شهرهای کشور از دیدگاه روش‌‌شناسی دچار اشکال بودند. از‌جمله نتایج تحقیق عبارت‌اند از: کمبود و تنوع فعالیت‌‌های پژوهشی در حوزۀ زیست‌‌پذیری کلان‌‌شهرها و کاستی‌‌ها و اشکالات عمده در روش‌‌شناسی تحقیق ازنظر مواردی همچون اتکای صرف به سؤالات، خلأ فرضیه و پژوهش‌‌های کیفی، مشخص‌نبودن راهبرد پژوهش، عدم‌تنوع در روش‌‌شناسی، تکراری‌بودن موضوع‌‌ها، روش‌‌ها، آماره‌‌ها، عدم‌دسته‌‌بندی شاخص‌‌‌ها، روایی و پایایی، عدم‌استفاده از فنون کمّی بروز و منابع مورد استفاده.