بررسی عملکرد، اجزای عملکرد، خصوصیات مورفولوژیک و پرولین هیبریدهای مختلف ذرت شیرین (Zea mays var. saccharata) در رژیم‌‏های متفاوت آبیاری

نویسندگان

1 گروه زراعت، دانشکده کشاورزی، دانشگاه تربیت مدرس، تهران، ایران

2 گروه زراعت، دانشکده کشاورزی، دانشگاه تربیت مدرس، تهران، ایران

3 گروه زراعت، دانشکده کشاورزی، دانشگاه تربیت مدرس، تهران، ایران

4 گروه زراعت، دانشکده کشاورزی، دانشگاه تربیت مدرس، تهران، ایران

5 گروه زراعت، دانشکده کشاورزی، دانشگاه تربیت مدرس، تهران، ایران

doi
10.22067/jcesc.2025.89806.1351
چکیده

به‌منظور مقایسه عملکرد پنج هیبرید ذرت شیرین (Zea mays var. saccharata) نسبت به رژیم‌‏های مختلف آبیاری در زمان گل‌دهی، آزمایشی به‌صورت کرت‌های خرد‌شده در قالب طرح بلوک کامل تصادفی با سه تکرار طی سال 1396 در مزرعه تحقیقاتی دانشگاه تربیت مدرس انجام شد. در این آزمایش، عامل اصلی رژیم‏‌های آبیاری (شاهد، کم‌آبیاری ملایم، کم‌آبیاری متوسط، کم‌آبیاری شدید) و عامل فرعی هیبریدهای ذرت شیرین (مریت، هانی، جنسیس و چیس، و دورگ داخلی دانه طلایی (هیبرید Single Cross 403) بودند. نتایج نشان داد که تیمار آبیاری مطلوب دارای بیشترین عملکرد دانه با میانگین 5159.6 کیلوگرم در هکتار و تنش شدید کم‌آبی دارای کمترین عملکرد دانه با میانگین 3429.2 کیلوگرم در هکتار بود که نسبت به آبیاری مطلوب 33 درصد کمتر بود، در بین ارقام مورد مطالعه، هیبرید جنسیس دارای بیشترین عملکرد دانه بود. هیبرید هانی کمترین عملکرد دانه را در بین ارقام مورد مطالعه نشان داد که نسبت به هیبرید جنسیس 20 درصد کمتر بود. کم­آبیاری شدید دارای کمترین وزن خشک 100 دانه بود که نسبت به شرایط مطلوب آبیاری 20 درصد کمتر بود. بیشترین شاخص سطح برگ در تیمار آبیاری مطلوب و کمترین شاخص سطح برگ در شرایط تنش‌کم‌آبی شدید در هیبرید دو‌رگ داخلی مشاهده شد. در بین ارقام مورد مطالعه، هیبرید هانی بیشترین غلظت پرولین را دارا بود، اگرچه با ارقام جنسیس، چیس و مریت تفاوت معنی‌داری نداشت. بیشترین مقدار عملکرد بیولوژیک در شرایط آبیاری مطلوب و هیبرید هانی به ‌دست آمد، این در حالی است که هیبرید دو‌رگ داخلی در شرایط تنش شدید آبی، کمترین عملکرد بیولوژیک را دارا بود. بیشترین شاخص سطح برگ در تیمار آبیاری مطلوب و کمترین آن در شرایط تنش کم‌آبی شدید و در هیبرید دورگ داخلی دیده شد. با توجه به نتایج به‌دست‌آمده، پیشنهاد می‌شود که در شرایط کم‌آبی، هیبرید جنسیس مورد کشت قرار گیرد.