بازسازی دیرینه دمای سالیانه شمال استان کرمان با استفاده از اقلیم‌شناسی درختی گونه ارس

نویسندگان

1 گروه جغرافیای طبیعی، دانشکده جغرافیا، دانشگاه تهران، تهران ایران

2 گروه جغرافیای طبیعی، دانشکده جغرافیا، دانشگاه تهران، تهران، ایران

3 گروه جغرافیای طبیعی، دانشکده جغرافیا، دانشگاه تهران، تهران، ایران

doi
10.22059/jphgr.2022.332532.1007651
چکیده

در پژوهش حاضر با استفاده از حلقه‌های رشد سالیانه درختان ارس (Juniperus polycopos) در رویشگاه تنگل راور در شمال استان کرمان، پارامتر دما بازسازی‌شده است. ازاین‌رو نمونه‌هایی از 95 درخت به‌وسیله مته رویش سنج برداشت شد. شمارش تعداد، اندازه‌گیری پهنای حلقه‌ها و تطابق زمانی بین منحنی‌های رویشی درختان به‌وسیله میز کار LINTAB و نرم‌افزار TSAPWin با دقت 01/0 میلی‌متر صورت پذیرفت. گاه شناسی منطقه در نرم‌افزار ARSTAN به طول 517 سال (1500-2017 م) ساخته، روند زدایی و استانداردسازی شد و کیفیت آن با آماره سیگنال تجمعی (EPS) بررسی و درنهایت گاه شناسی Residunal برای بازسازی انتخاب شد. ارتباط آب‌وهوا و پهنای حلقه‌ها با استفاده از داده‌های ایستگاه‌های کرمان و زرند و داده‌های CRU TS4.01 برای 116 سال گذشته ایران، سنجیده شد. نتایج نشان داد که دمای ماه‌های پیش از فصل رویش و ماه مارس در ابتدای فصل رویش بر روی پهنای حلقه‌ها اثر مثبت و دمای ماه‌های آپریل، می و ژوئن دارای اثر منفی هستند. همچنین بررسی‌ها، وقوع مسئله واگرایی بین دما و حلقه‌های رشد در 25 سال اخیر و متأثر شدن منطقه از گرمایش جهانی در دو دهه اخیر را نشان داد. دمای بازسازی‌شده به‌صورت کلی کاهش 5/0 تا 5/1 درجه‌ای در دو دوره 1750-1800 و 1700-1500 میلادی هم‌زمان با رویداد عصر یخبندان کوچک در اروپا را برای منطقه موردمطالعه نشان داد.