ساز و کار تعیین نرخ سود بانکی در نظام پولی و بانکداری جمهوری اسلامی ایران

نویسندگان

1 مدیر دفتر مدلسازی اقتصاد ایران، دانشکده معارف اسلامی و اقتصاد دانشگاه امام صادق (ع)

2 عضو هیأت علمی(دانشیار) و مدیر گروه اقتصاد سیاسی دانشگاه امام صادق (ع)

doi
10.22096/esp.2021.129920.1368
چکیده

هدف این مقاله طراحی سازوکار شکل‌گیری نرخ سود در نظام بانکداری ایران بر پایه اصول شریعت است؛ به گونه­ای که کارایی تخصیصی در نظام بانکی را تضمین کند. برای این منظور بر اساس روش تحلیلی- فقهی،  سازوکار تعیین نرخ سود بانکی در چارچوب قیمت­گذاری از منظر فقهای عظام و اقتصاد اسلامی مورد بررسی قرار می­گیرد. بر اساس نتایج به دست آمده از مبانی فقهی در شرایط طبیعی قیمت­گذاری و تعیین دستوری نرخ سود بانکی ممنوع و خلاف اصول شریعت است. با توجه به نتایج مطالعات فقهی-اقتصادی، چارچوب شکل‌گیری نرخ سود بر  پایه مبانی حق و عدل و در قالب بازار بین بانکی دارایی­محور طراحی شده است. در این چارچوب بانک مرکزی کریدور نرخ سود را تعیین و بانک­ها بر پایه عقود اسلامی از طریق انتشار اوراق و عرضه آن در بازار بین بانکی به تأمین مالی کوتاه­مدت و بلندمدت بنگاه­ها اقدام می‌نمایند. نرخ سود اوراق منتظره بر اساس بازدهی در بخش واقعی اقتصاد و نرخ سود بازار بین بانکی بر اساس مبادلات اوراق در بازار تعیین می­گردد.