فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

ایجاد فضاهای سبز پایدار در شهرها بدون انتخاب گیاهان مناسب و تاب‌‌آور نسبت‌به شرایط محیطی، امکان‌پذیر نیست. هدف این پژوهش ارائۀ روشی مدوّن برای کمک به متخصصان حوزۀ فضای سبز شهری درجهت انتخاب گونه‌‌های گیاهی تاب‌آور نسبت‌به شرایط محیطی خاص هر منطقه است. تحقیق حاضر تلاش بر کمّی‌کردن پارامترهای کیفی خصوصیات گونه‌‌های گیاهی به‌منظور ارزیابی مقایسه‌‌ای آن‌ها در ارتباط با شاخص‌‌های تاب‌آوری را دارد؛ بنابراین درابتدا شاخص‌‌ها و زیرمؤلفه‌‌های تاب‌‌آوری گیاهان (مانند سازگاری به شرایط خاک، آب، اقلیم، آلودگی‌های شهری و شرایط اکولوژیک) براساس مطالعات کتابخانه‌‌ای و اسنادی تعیین شد. پس از آن گونه‌‌های درختی و درختچه‌ای موجود (غالب) و پیشنهادی مناسب برای توسعۀ فضای سبز شهری زاهدان براساس مطالعات مختلف و نظرات متخصصان مشخص شد. در این تحقیق از مدل تحلیل سلسله‌مراتبی AHP برای به‌دست‌آوردن وزن هریک از شاخص‌‌ها و زیرمؤلفه‌‌های تاب‌آوری گیاهان و همچنین از مدل TOPSIS برای رتبه‌بندی تاب‌آوری گونه‌‌های گیاهی درختی و درختچه‌‌ای بومی و پیشنهادی در ارتباط با شاخص‌‌ها و مؤلفه‌‌های تاب‌آوری از دیدگاه 15 کارشناس در حوزۀ فضای سبز و باغبانی شهری زاهدان استفاده شد. یافته‌‌های تحقیق نشان می‌‌دهد که از دیدگاه کارشناسان، مهم‌ترین عوامل تأثیرگذار بر تاب‌‌آوری گیاهان در فضاهای سبز شهری زاهدان به‌ترتیبِ اولویت، تحتِ‌تأثیر شاخص آب (365/0)، خاک (276/0)، اقلیم (179/0)، شرایط اکولوژیک (118/0) و آلودگی شهری (062/0) هستند. همچنین مقاومت گیاهان به کمبود آب با امتیاز 169/0، مقاومت گیاهان به شوری خاک با امتیاز 118/0، مقاومت گیاهان به شرایط تبخیر و تعرق با امتیاز 087/0، مقاومت گیاهان به عوامل نامساعد محیطی با امتیاز 070/0 و مقاومت به آلودگی آب با امتیاز 022/0 به‌ترتیبِ اولویت، به‌عنوان مهم‌ترین زیرمؤلفه‌‌های تاب‌‌آوری گیاهان در الگوی کِشت فضاهای سبز شهری زاهدان اهمیت می‌‌یابند. درنهایت رتبه‌‌بندی از میزان تاب‌‌آوری گونه‌‌های گیاهی بومی و پیشنهادی به‌منظور استفاده در فضای سبز شهری زاهدان صورت پذیرفت.