ارائۀ مدلی برای نهادینه‌کردن آینده‌پژوهی در دانشگاه فرهنگیان

نویسندگان

1 دانشجوی دکتری مدیریت آموزشی، گروه علوم تربیتی، واحد اردبیل، دانشگاه آزاد اسلامی، اردبیل، ایران

2 استادیار، گروه علوم تربیتی، واحد اردبیل، دانشگاه آزاد اسلامی، اردبیل، ایران

3 دانشیار، گروه علوم تربیتی، واحد اردبیل، دانشگاه آزاد اسلامی، اردبیل، ایران

doi
10.48310/pma.2023.3096
چکیده

آینده‌پژوهی، انعطاف‌پذیری راهبردی دانشگاه را تقویت و دانشگاه فرهنگیان با آینده‌پژوهی نظام‌مند می‌تواند توانمندی راهبردی خود در عدم غافلگیری در سطوح مختلف را بالا برده، راهگشای آموزش مداوم، مستمر و کارا را برای نظام آموزشی فراهم کند. به همین دلیل، هدف از انجام این پژوهش، شناسایی شاخص‌های نهادینه‌کردن آینده‌پژوهی در دانشگاه فرهنگیان است. این پژوهش از نوع کیفی به سبک تحلیل مضمون (تم) است.‏ مشارکت­کنندگان پژوهش را اساتید دانشگاه فرهنگیان (کارشناسی ارشد با حداقل 15 سال سابقۀ خدمت و دکتری با حداقل 10 سال سابقه خدمت) تشکیل می­داد که حجم نمونه پس از اشباع نظری به تعداد 12 نفر و به­ صورت هدفمند انتخاب شد. گردآوری داده ­ها از طریق مصاحبه نیمه­ ساختارمند و تجزیه ‌و تحلیل اطلاعات به روش تحلیل مضمون و با استفاده از نرم‌افزار MAXQDA انجام شد. یافته‌ها نشان داد شاخص‌های آینده‌پژوهی در دانشگاه فرهنگیان شامل؛ عوامل مربوط به منابع انسانی (جذب نیروی انسانی و فراگیران)، عوامل ساختاری (ارتباط با مراکز علمی، تغییر و تحول در ساختار دانشگاه، بودجه و حمایت مالی، تدوین قوانین، ایجاد مرکز آینده‌پژوهی)، عوامل مدیریتی (نیازسنجی، برنامه‌ریزی و تدوین اهداف، ترسیم چشم‌انداز، مدیریت توانمند، حمایت از نوآوری، پژوهش آینده‌‌نگر)، عوامل آموزشی (دانش روز، برنامۀ درسی، آموزش کارکنان و هیئت علمی، تضمین کیفیت)، عوامل اجتماعی (خرد یا تفکر جمعی، ارزش‌های اجتماعی، مواجهه با چالش) و عوامل مربوط به فناوری (توسعۀ فناوری و بانک اطلاعاتی) است که توجه به آن می‌تواند راهگشای دانشگاه و توسعۀ منطبق با پیشرفت‌های روز دنیا را در پی داشته باشد.