مکانیابی مدارس با استفاده از سیستم اطلاعات جغرافیایی و مدل تاپسیس (نمونة موردی: منطقة 18 شهر تهران)
نویسندگان
1 استادیار، گروه سنجش از دور و GIS، دانشکدة منابع طبیعی و محیط زیست، واحد علوم و تحقیقات، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران
2 دانشجوی کارشناسی ارشد سنجش از دور و GIS، دانشکدة منابع طبیعی و محیط زیست، واحد علوم و تحقیقات، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران
3 استادیار، گروه سنجش از دور و GIS، دانشکدة منابع طبیعی و محیط زیست، واحد علوم و تحقیقات، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران
doi
10.48310/pma.2023.3304چکیده
مکانگزینی ناصحیح کاربریهای شهری خصوصاً کاربری آموزشی، منجر به ناهماهنگی بین نیازها و خدمات ارائهشده از سوی کاربریها میشود. افزایش تعداد دانشآموزان و محدودیت منابع مالی، نبود برنامهریزی، کمبود زمین مناسب، استفادهنکردن از برنامهریزان شهری و سیستم اطلاعات جغرافیایی، باعث شده مکانیابی بهینه در اکثر فضاهای آموزشی اعمال نشود. در تحقیق حاضر منطقۀ 18 شهر تهران به دلیل پراکنش ناهمگن مدارس آن مطالعه شد. لذا با هدف یافتن محلهای مناسب استقرار مدارس در آینده این منطقه با استفاده از مدل تاپسیس در محیط سیستم اطلاعات جغرافیایی مکانیابی انجام شد. به این منظور معیارهای مورد نظر بر اساس نظر کارشناسان و تحقیقات گذشته در چهار گروه سازگار شامل، فاصله از فضای سبز، اماکن ورزشی، مراکز فرهنگی و مناطق مسکونی؛ نیمهسازگار، شامل: فاصله از آتشنشانی و درمانی؛ ناسازگار شامل: فاصله از مراکز صنعتی، گورستان، مراکز تجاری، مراکز اداری، دامداری و مرغداری، حملونقل و انباری، و تأسیسات و تجهیزات شهری؛ و شبکۀ معابر شامل: معابر اصلی و معابر فرعی انتخاب شد. برای اولویتبندی و وزندادن به معیارها از تحلیل سلسلهمراتبی استفاده شد. بر اساس نتایج فاصله از مراکز صنعتی با ارزش 18/0 مهمترین و فاصله از مراکز اداری با ارزش 017/0 کماهمیتترین لایه انتخاب شد. پس از همپوشانی محدودیت تمام کاربریها و شعاع دسترسی مناطق مجاز برای ساخت مدارس از نقشه مکانیابی انتخاب و 5 طبقة مناسب، نسبتاً مناسب، متوسط، نسبتاً نامناسب و نامناسب کلاسبندی شد که کلاس نامناسب با 210255 مترمربع و تنها با 67/6 درصد کمترین و طبقه متوسط با مساحت 1047766 مترمربع و 25/33 درصد بیشترین سهم مساحت را دارد.
