مدل داده‌بنیاد استعدادیابی دانش‌آموزان مستعد شغل معلمی

نویسندگان

1 دانشیار، گروه مدیریت آموزشی، دانشکدة علوم تربیتی و روان‌شناسی، دانشگاه شهید مدنی آذربایجان، تبریز، ایران

2 دانشجوی دکتری، گروه مدیریت آموزشی، واحد مرند، دانشگاه آزاد اسلامی، مرند، ایران

3 دانشیار، گروه مدیریت آموزشی، دانشکدة علوم تربیتی و روان‌شناسی، دانشگاه شهید مدنی آذربایجان، تبریز، ایران

doi
10.48310/pma.2023.3118
چکیده

هدف پژوهش حاضر ارائة مدل استعدادیابی دانش‎آموزان مستعد شغل معلمی در مدارس دورة دوم متوسطه با استفاده از روش کیفی داده‌بنیاد است. نمونة پژوهش به روش نمونه‎گیری هدفمند از نوع قضاوتی انتخاب شد، و داده‌ها با مصاحبه در نفر 19ام به اشباع نظری رسید. داده‎ها به روش تحلیل مضمون و با استفاده از نرم‎افزار تحلیل داده‎های کیفی مکس‌کیودا طی سه مرحلة کدگذاری اولیه، ثانویه و مفهومی تحلیل شد. بر اساس یافته‎های پژوهش، شرایط علّی مدل استعدادیابی مشتمل بر 21 کد ثانویه با سه مفهوم شامل ابعاد شخصیتی، مهارت‎ها و تمایلات متناظر شد. برای مقولة زمینه‎ای 12 کد ثانویة متناظر با مفاهیم نارسایی‎های قانونی، مدیریتی، اجرایی و سیاسی استخراج شد. مقوله محوری استعدادیابی دانش‎آموزان با کدهای ثانویة مدیریت دانش، اثربخشی، رضایت شغلی و بهره‎وری مشخص شد. مؤلفه‎های مداخله‎گر با مفاهیم ارزش‎های ملی، سیاست‌زدگی، مدیریت ناصحیح استعدادها، فرهنگ ملی، تحریم اقتصادی ایران، شرایط سیاسی داخلی، فرهنگ و شرایط خانواده تبیین شد. راهبردها به دو بخش بلندمدت (اصلاح سبک مدیریتی، مدیریت استعداد، مدیریت استراتژیک، دگرگونی فرهنگی و اصلاحات ساختاری) و کوتاه‌مدت (اصلاح نظام جذب و استخدام، سیاست‎های تشویقی و ارزیابی عملکرد) دسته‎بندی شد. در نهایت پیامدهای مدل استعدادیابی از طریق 8 کد ثانویه در چهار بعد توسعة اجتماعی، توسعة فردی، موازنة میان آموزش و پرورش و ارتقای جایگاه معلمی ارائه شد. استدلال نظری، در کنار تحلیل چندسطحی پیامدهای استعدادیابی در بافت آموزش و پرورش در تصمیم‌گیری بهینه در تمامی سطوح و دستیابی به اهداف سازمانی کمک می‌کند.