پهنه بندی توانمندی های ژئوتوریستی دامنه های شمالی رشته کوه بزقوش

نویسندگان

1 گروه ژئومورفولوژی، دانشکده برنامه ریزی و علوم محیطی، دانشگاه تبریز، تبریز، ایران

2 گروه ژئومورفولوژی، دانشکده برنامه ریزی و علوم محیطی، دانشگاه تبریز، تبریز، ایران

3 دانشگاه تبریز

doi
10.22034/gmpj.2025.539698.1574
چکیده

دامنه های شمالی رشته کوه بزقوش با بهره مندی از طبیعت بکر و وضعیت ژئومورفولوژیکی پویا یکی از مناطق توانمند جهت توسعه ژئوتوریسم می باشد. پژوهش حاضر با هدف توان سنجی ژئوتوریستی دامنه های شمالی رشته کوه بزقوش انجام شده است. روش تحقیق در این پژوهش، به لحاظ روش، توصیفی- تحلیلی و از نوع هدف کاربردی می‌باشد که در راستای تحلیل اطلاعات از روش ارزیابی اولیه میراث زمین (PGA ) و برای وزن‌دهی به معیارها از مدل MACBETH استفاده شده است. در این پژوهش معیارهای طبیعی و انسانی مورد بررسی قرار گرفتند. نتایج وزن دهی نشان داد که ارتفاعات بزقوش، فاصله از جاذبه های گردشگری و ژئوسایت ها و راه های ارتباطی به ترتیب بیشترین تاثیر را در توانهای ژئوتوریستی منطقه دارند. نتایج پژوهش بر اساس مدل PGA نشان داد ژئوسایت‌های دامنه شمالی رشته بزقوش دارای ارزش‌های ژئوتوریستی هستند. فعالیت‌های کوهنوردی و دامنه‌نوردی و همچنین آب‌درمانی نسبت به سایر فعالیت‌ها در اولویت قرار دارند. این یافته‌ها تأکید می‌کند که باید پهنه‌هایی برای مکان‌های مستعد ژئوتوریسم شناسایی شوند که در مجاورت چشمه‌های آبگرم اسب‌فروشان، الله حق، اردها، شالقون، جلده باخان و نرمیق واقع شده‌اند. نتایج حاصل از پهنه بندی نشان می‌دهد 21/33 درصد از مساحت منطقه در پهنه بسیار مناسب،37/58 درصد در پهنه مناسب، 41/7 درصد در پهنه نسبتا مناسب، 01/1 درصد در پهنه نسبتا نامناسب و 0006/0 درصد نیز پهنه نامناسب قرار دارند. پهنه‌های بسیار مناسب محدوده-های اطراف چشمه آبگرم دامنه‌های شمالی بزقوش را شامل می‌شود. با توجه به اهمیت بالای چشمه ها در توان های ژئوتوریستی منطقه، چشمه ها نیز با استفاده از مدل SAW اولویت بندی شدند. نتایج اولویت بندی به ترتیب شامل چشمه‌های آبگرم اسب فروشان، الله حق، اردها، شالقون و جلده باخان و نرمیق می‌باشد. از طرفی، ژئوسایت‌های با ارزش بالا در مدل PGA با پهنه‌های مستعد ژئوتوریستی حاصل از پهنه‌بندی در این منطقه منطبق هستند.