فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

دشت ها، دریاچه های کویری، پلایاها و لندفرم های مشابه آن در بسیاری از مناطق خشک و نیمه خشک، در نتیجه فعالیت های انسانی دچار اختلال و آشفتگی شدند دشت اشتهارد به‌عنوان یکی از این محیط‌های حساس، با توجه به فرآیندهای ژئومورفولوژیکی فعال و تغییرات سطحی پویا، نیازمند تحلیل‌های کمّی نوین برای درک الگوهای آشفتگی سطحی است. تحت تأثیر فرآیندهای ژئومورفولوژیکی فعال و تغییرات سطحی، از حساسیت بالایی برخوردار است. هدف این پژوهش، تحلیل الگوی هندسی و میزان آشفتگی میکرولندفرم‌های گلی در دشت اشتهارد با بهره‌گیری از مدل فرکتالی محیط–مساحت به عنوان یک ابزار شبیه سازی آشفتگی های ناپایدار سطحی است. این منطقه با وجود دارا بودن ویژگی‌های ژئومورفولوژیکی منحصربه‌فرد، تاکنون مطالعه فرکتالی مستقلی را به خود ندیده است به همین منظور، طی زمستان ۲۰۲۴، از ۴۰۳ میکروفرم سطحی تصویربرداری شد که از میان آن‌ها، ۲۰۸ فرم با مرزهای مشخص انتخاب و مساحت و محیط آن‌ها با دقت اندازه‌گیری شد. سپس با استفاده از رابطه لگاریتمی محیط و مساحت، بعد فرکتالی (DAP) برای هر فرم محاسبه و تحلیل شد. نتایج نشان داد مقادیر DAP در محدوده ۱.۶۰ تا ۱.۹۰ قرار دارند که بیانگر سطح بالای آشفتگی هندسی و پیچیدگی ساختاری در منطقه است. مقدار میانگین DAP برابر با ۱.۷۵ و ضریب همبستگی بالا (بیش از ۰.۹۶)، حاکی از اعتبار بالای مدل و تطابق داده‌ها با شرایط ناپایدار منطقه است. این الگوها بازتابی از تحول پویای سطح زمین و ناپایداری‌های ژئومورفولوژیکی در دشت اشتهارد به شمار می‌روند و می‌توانند به‌عنوان شاخصی مؤثر در مطالعات مخاطرات محیطی و تغییرات اکولوژیکی مورد استفاده قرار گیرند.