فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

شهرستان چالوس به‌عنوان یکی از مناطق مستعد در نوار ساحلی جنوب دریای خزر، با برخورداری از تنوع بالای پدیده‌های ژئومورفولوژیکی و چشم‌اندازهای طبیعی منحصربه‌فرد، ظرفیت‌های گسترده‌ای در زمینه ژئوتوریسم و میراث زمین‌ریخت‌شناسی دارد. در این پژوهش، با هدف شناسایی، ارزیابی و مقایسه ژئومورفوسایت‌های برجسته منطقه، از روش تحلیل چندمعیاره (MCA) بر پایه مدل‌های معتبر رینار (2007, 2016) و بریلا (2016) بهره‌گیری شد. بدین منظور، ۱۶ ژئومورفوسایت شاخص شامل نمک آبرود، دره و آبشار هریجان، سیاه بیش، دریاچه ولشت، مرداب هسل، دریاچه سد دریوک، رودخانه چالوس، مرداب کندوچال، آبشار و چشمه ی سینواچشمه، چشمه و آب گرم لاروسر، سایت انگوران ، گرند کانیون هزارچم، چشمه داریو، شاه علمدار، آبشار ایستگاه کانی و پنجه گرگی دره حسن آباد با استفاده از شاخص‌هایی نظیر ارزش علمی (نادر بودن، خوانایی فرم، پویایی زمین‌ریختی)، ارزش زیباشناختی (چشم‌انداز، رنگ، نمای شاخص)، ارزش اجتماعی-کاربردی و نیز میزان آسیب‌پذیری و قابلیت حفاظت، امتیازدهی و رتبه‌بندی شدند. همچنین برای تقویت دقت ارزیابی، از روش مکمل با تمرکز بر ارزش زیباشناختی بر پایه ادراک بصری بهره گرفته شد. نتایج نشان داد ژئومورفوسایت‌هایی مانند گرند کانیون هزارچم، دره و آبشار هریجان و دریاچه ولشت بالاترین امتیاز کل را از نظر ارزش علمی و زیبایی‌شناسی دارند. سایت‌هایی مانند رودخانه چالوس (امتیاز ۷.۰) و نمک آبرود (۶.۹) بیشترین آسیب‌پذیری را به دلیل شدت فرسایش، توسعه شهری گسترده و فشار گردشگری تجربه می‌کنند. مطالعه حاضر با مقایسه یافته‌ها با پژوهش‌های پیشین، تأکید بر اهمیت تلفیق معیارهای چندگانه در برنامه‌ریزی حفاظتی و توسعه گردشگری پایدار دارد. نتایج این تحقیق می‌تواند به عنوان مبنایی علمی برای سیاست‌گذاری‌ها و اقدامات مدیریتی جهت حفظ و بهره‌برداری بهینه از ژئومورفوسایت‌های شهرستان چالوس به کار گرفته شود.