فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

لندفرم‌ها بیانگر فرآیندهای تأثیرگذار بر عوارض سطح زمین درگذشته و حال هستند و اطلاعات مهمی در مورد ویژگی‌ها و پتانسیل‌های زمین فراهم می‌کنند پژوهش حاضر با هدف استخراج و تحلیل لندفرم‌های ژئومورفولوژیکی دامنه جنوبی توده کوهستان سهند، از شاخص موقعیت توپوگرافی (TPI) و سه الگوریتم پیشرفته MLMSR، CMLSR و SPSR بهره گرفته است. منطقه مورد مطالعه شامل حوضه‌های قلعه چای، صوفی چای، مردق چای، لیلان چای و بخشی از قرنقو است که به جز حوضه قرنقو بقیه حوضه‌ها از زیرحوضه‌های دریاچه ارومیه محسوب می‌شوند. در این مطالعه، مدل رقومی ارتفاع (DEM) با قدرت تفکیک ۳۰ متر برای تحلیل ویژگی‌های توپوگرافی منطقه به‌کار گرفته شد و بر این اساس، ۱۰ نوع لندفرم شناسایی گردید. نتایج نشان داد که توزیع لندفرم‌ها در منطقه متأثر از عوامل زمین‌شناسی، فرسایشی و تکتونیکی است. در مناطق کوهستانی، دره‌های باریک و زهکش‌های مرتفع گستردگی بیشتری دارند، درحالی‌که در مناطق هموارتر، دشت‌ها و تپه‌ها غالب هستند. مقایسه روش‌های مورد استفاده نشان داد که الگوریتم MLMSR در تشخیص اشکال پیچیده مانند دامنه‌های شیب‌دار و آبراهه‌ها کارایی بهتری دارد، درحالی‌که CMLSR در شناسایی نواحی مرتفع، قله‌ها و خط‌الرأس‌ها دقت بالاتری نشان داد. همچنین، SPSR در تفکیک مناطق مرتفع و دشت‌ها عملکرد مناسبی داشته، اما در شناسایی جزئیات شیب‌ها ضعیف‌تر از سایر الگوریتم‌ها بوده است. به‌طور کلی، این مطالعه نشان داد که ترکیب شاخص TPI با الگوریتم‌های MLMSR، CMLSR و SPSR می‌تواند رویکردی کارآمد برای استخراج و تحلیل لندفرم‌ها ارائه دهد و از این داده‌ها می‌توان برای مدیریت منابع طبیعی، برنامه‌ریزی منطقه‌ای، ژئوتوریسم و کاهش مخاطرات طبیعی استفاده کرد.