ارزیابی واکنش ژنوتیپهای زودرس گیاه کینوا به سطوح مختلف تنش شوری
نویسندگان
1 دانشآموخته دکتری اصلاح نباتات، دانشگاه علوم کشاورزی و منابع طبیعی ساری، ساری، ایران
2 گروه اصلاح نباتات، دانشکده علوم زراعی، دانشگاه علوم کشاورزی و منابع طبیعی ساری، ساری، ایران
3 موسسه تحقیقات اصلاح و تهیه نهال و بذر، سازمان تحقیقات آموزش و ترویج کشاورزی، کرج، ایران.
4 گروه اصلاح نباتات، دانشکده علوم زراعی، دانشگاه علوم کشاورزی و منابع طبیعی ساری، ساری، ایران
doi
10.22067/jcesc.2024.83794.1260چکیده
جهت بررسی عملکرد گیاه کینوا (Chenopodium quinoa Willd.) در برابر تنش شوری، آزمایشی با کشت بذور 9 ژنوتیپ بهصورت فاکتوریل بر پایه طرح بلوکهای کامل تصادفی در گلدانهای پلاستیکی با بستر ماسه و رس به نسبت دو به یک در مزرعه پژوهشی اداره تحقیقات هواشناسی کشاورزی گرگان انجام شد. تیمارهای محلول شوری NaCl در سطوح صفر، 10، 20 و 30 دسیزیمنس بر متر پس از استقرار گیاه و رسیدن به مرحله شش برگی به مدت 45 روز اعمال شد. پس از تیمار شوری اندازه گیری صفات مورفولوژیکی انجام گرفت. ژنوتیپهای RedCarina و Q12 با روندی یکنواخت در تمامی سطوح شوری دارای مقادیر پایین در صفات مورد بررسی و همچنین ژنوتیپهای Giza1 و Q21 با مقادیر بالا در اکثر صفات بهترتیب بهعنوان ژنوتیپهای حساس و متحمل معرفی شدند، بهطوریکه این دو گروه از ژنوتیپها در خوشهبندی تجزیه کلاستر و همچنین بایپلات سطوح مختلف شوری، همواره در گروههای مشابه قرار گرفتند. اما برخی ژنوتیپها عملکردی نسبی در سطوح مختلف شوری داشتند. رقم Titicaca، در سطوح شوری بالا و ژنوتیپهای Q29 و Q31 در سطوح پایین شوری دارای عملکرد و تحمل بالا نسبت به تنش شوری بودند. برخی ژنوتیپها در سطوح شوری 20 و 30 دسیزیمنس اگرچه در صفات رویشی دارای بهترین عملکرد بودند اما در صفات زایشی، پایینترین مقادیر را داشتند. در تجزیه به مولفههای اصلی نیز، صفات زایشی بیشترین تغییرات را در سطوح شوری بالا توجیه کرد. با توجه به نتایج، مرحله دانهبندی در گیاه کینوا را میتوان بهعنوان یک مرحله حساس به شوری معرفی کرد.