فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

در سال‌های اخیر، پیوستگی ژئومورفیک به عنوان مفهومی کلیدی برای درک نحوه انتقال رسوب و انرژی در حوضه‌های آبخیز، اهمیت ویژه‌ای یافته است. پژوهش حاضر با هدف تحلیل پویایی شاخص پیوستگی ژئومورفیک (IC) تحت تأثیر تغییرات اقلیمی و کاربری زمین در حوضه زرینه‌رود، شمال‌غرب ایران، طی بازه زمانی ۲۰۰۰ تا ۲۰۲۵ انجام شده است. در این راستا، داده‌های مکانی شامل مدل رقومی ارتفاع، تصاویر لندست و لایه‌های کاربری زمین همراه با داده‌های اقلیمی جمع‌آوری و پردازش شدند. طبقه‌بندی تصاویر ماهواره‌ای با دقت بالایی صورت گرفت و روند تغییر کاربری اراضی به ویژه افزایش اراضی کشاورزی و توسعۀ سکونتگاه‌ها به‌عنوان عوامل اصلی تخریب پیوستگی شناسایی گردید. شاخص IC با استفاده از روش Cavalli و همکاران محاسبه و تغییرات آن در طول دوره مورد بررسی قرار گرفت. نتایج نشان می‌دهد که مقدار IC طی سال‌های مورد نظر کاهش چشمگیری داشته، به‌ویژه پس از عبور از آستانه ۲۰ درصد افزایش در اراضی کشاورزی، افت واضحی در مقدار IC ایجاد شده است. تحلیل گراف‌نظری شبکه زهکشی نیز نشان داد تمرکز انتقال رسوب در چند زیرحوضه خاص افزایش یافته و آسیب‌پذیری شبکه تشدید شده است. نتایج رگرسیونی بیانگر آن است که نقش تغییرات انسانی، به‌ویژه در کاربری اراضی، به مراتب مهم‌تر از نوسانات اقلیمی در افت پیوستگی ژئومورفیک بوده است. یافته‌ها بر ضرورت مدیریت یکپارچه و بازنگری سیاست‌های کاربری زمین جهت حفظ پایداری ژئومورفیک منطقه تأکید دارند.