فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

این پژوهش به بررسی ارتباط ویژگی‌های مورفومتریک تلماسه‌ها و الگوهای بادی در ریگ یلان ، واقع در غرب دشت لوت، ایران، با استفاده از داده‌های مدل ارتفاعی رقومی پرداخته‌است. هدف اصلی این پژوهش، شناسایی جهات باد غالب و فرعی با تأکید بر ویژگی‌های ژئومورفیک تلماسه‌ها است. روابط بین شاخص‌های ژئومورفیک تلماسه‌ها و جهت‌گیری بادهای غالب با مطالعه و تحلیل آماری فضایی داده‌های مورفومتریک (شیب، زبری سطح، انحنای پروفیل، انحنای طرح، شاخص موقعیت توپوگرافی، شاخص موقعیت نسبی، تفاوت ارتفاع، و شاخص حمل رسوب تعین شده‌اند. در این راستا با بهره‌گیری از Google Earth Engine و GIS، شاخص‌های مورفومتریک از داده‌های SRTM محاسبه و با فیلتر کرنل گاوسی (شعاع 15، سیگما 2) نویزها کاهش یافتند. ارزیابی تأثیرات متقابل این شاخص‌ها نشان داد که تغییرات انحنای پروفیل و پلان تلماسه‌ها می‌تواند به‌عنوان شاخصی برای شناسایی مناطق فرسایش‌پذیر در نظر گرفته شود. یافته‌های کلیدی نشان‌دهنده جهت باد غالب از جنوب شرقی و جنوب (SE,S)، با ستیغ‌های تلماسه‌ای در راستای شمال غربی و شمال (NW,N)، و شاخص تقارن 0.21- با سطح اطمینان بالا (۹۵٪) هستند. نتایج تحلیل‌ها (میانگین شیب 11.87 درجه در NW، زبری 13.90 در NW، و STI =162.70 در NW در NW) الگوهای ستیغ‌ها و گودال‌ها را در جهت‌های NW و SE تأیید کردند. نتایج همچنین نشان دادند که تغییرات شاخص حمل رسوب در امتداد محور NW-SE همبستگی بالایی با تغییرات زبری سطح دارد، که می‌تواند در مدل‌سازی پویایی تلماسه‌ها کمک کنند. نتایج همچنین بیانگر پتانسیل بالای داده‌های دورسنجی برای پایش تغییرات مورفولوژیکی در مناطق فراخشک و جایگزین مناسبی برای داده‌های میدانی در مناطقی که دسترسی به داده‌های بادشناسی محدود و ممکن نیست، است. این نتایج اهمیت تحلیل مورفومتریک مشتق‌شده از DEMs را برای درک فرآیندهای بادی در بیابان‌ها، مدیریت منابع طبیعی، و پیش‌بینی فرسایش بادی برجسته می‌کنند. محدودیت‌هایی مانند فقدان داده‌های میدانی و بادی محلی، مسیرهای تحقیقاتی آینده را مشخص می‌کنند.