بررسی و پایش محدودههای زایش گردوغبار و پیشبینی بیابانزایی در استان واسط عراق با استفاده از تحلیل سری زمانی (2005 تا 2030 )
نویسندگان
1 گروه سنجش از دور و سیستم اطلاعات جغرافیایی، دانشکده برنامه ریزی و علوم محیطی ،دانشگاه تبریز
2 گروه سنجش از دور و سیستم اطلاعات جغرافیایی، دانشکده برنامهریزی و علوم محیطی، دانشگاه تبریز
3 گروه سنجش از دور و سیستم اطلاعات جغرافیایی ،دانشکده برنامهریزی و علوم محیطی ،دانشگاه تبریز
doi
10.22034/gmpj.2025.510717.1550چکیده
به دلیل اهمیت محققان سعی کرده اندپژوهشهای خود را به این محدوده ها متمرکز کنند. در سطح دنیا بعضی ازکشورها درگیر تغییرات محیطی شدی هستند ومحدودههای تحت بیابانی شدن تقریباً 35 % از سطح زمین و 32 % ازکل جمعیت انسانی را تحت تأثیر قرار میدهد.کشور عراق در بین سایر کشورهای خاورمیانه امروزه به لحاظ تغییرات محیطی و بیابانی شدن ،به عمدهترین محدوده زایش گردو غبار تبدیل شده است که دربخشی ازسال، کشور ایران نیز از آن بیبهره نمیماند.با عنایت به اهمیت توجه به موضوع بیابانی شدن در کشورعراق،در پژوهش حاضر با هدف پایش محدودههای تحت بیابانزائی در استان الواسط از شاخص بیابانزائی Albedo و TGSI مستخرج از پروداکتهای سنجنده مودیس برای سالهای 1384 تا 1402 ( 2005 تا 2023 )استفاده شده و با مدل آریما در تحلیل سری زمانی برای سال 1402( 2023)روندیابی شد. در محیط گوگل ارث انجین شاخصهای بکارگرفته شده برای دوره زمانی 1384 تا 1402(2005 تا 2023) با کد نویسی دربرنامه های کامپیوتری تولید شدند. پس از بیمقیاس سازی فازی شاخصها و با جمع جبری شاخصهای پژوهش، شاخص بیابان زائی(DI) تولید شد. برای تحلیل سری زمانی بر روی لایههای رستری از کتابخانههای مربوط به تحلیل سری زمانی و تحلیل رستری در محیط نرم افزاری R استفاده شد.بررسی یافتههای پژوهش نشان میدهد که در سال های مختلف گستره محدوده های تحت بیابان زایی تغییر یافته و در استان مورد مطالعه گسترش قابل ملاحظه بوده است و با توجه به روند فعلی بیابانزائی، درصورتیکه مدیریت و کنترل بعمل نیاید،ادامه خواهد داشت. بخشهای مهمی از مناطق شمالی، شمال شرقی و مرکزی استان الواسط درگیر پدیده بیابانزائی هستند.تشدید این روند اثرات و پیامدهای مختلفی مثل ریزگردها را در پی داشته باشد.