شناسایی عوامل مؤثر بر انگیزش تحصیلی دانشجویان دانشگاه فرهنگیان و ارائة مدل ساختاری آن

نویسندگان

1 گروه روان‌شناسی و مشاوره، دانشگاه فرهنگیان، تهران، ایران

2 استادیار، گروه علوم تربیتی، دانشکدة علوم تربیتی و روان‌شناسی، دانشگاه بیرجند، بیرجند، ایران

doi
10.48310/pma.2023.2849
چکیده

پژوهش حاضر، با هدف بررسی عوامل مؤثر بر انگیزش دانشجویان دانشگاه فرهنگیان و ارائة مدل ساختاری آن انجام شد. روش پژوهش، ترکیبی از نوع اکتشافی متوالی است که با استفاده از روش تحلیل مضمون و توصیفی - پیمایشی انجام شده است. مشارکت‌کنندگان بخش کیفی پژوهش، شامل کلیة دانشجویان ممتاز دانشگاه فرهنگیان استان خراسان جنوبی بود که با استفاده از روش نمونه‌گیری هدفمند 15 نفر به‌عنوان مشارکت‌کننده انتخاب شدند. جامعة آماری پژوهش، شامل کلیة دانشجویان دانشگاه فرهنگیان در سال تحصیلی 98-97 بود که با استفاده از روش نمونه‌گیری تصادفی نسبتی 311 نفر به‌عنوان نمونة آماری انتخاب شدند. برای جمع‌آوری داده‌ها از مصاحبة نیمه‌ساختاریافته و پرسشنامة محقق‌ساخته استفاده شد. روایی ابزار اندازه‌گیری در بخش کیفی با استفاده از روش توافق کدگذاران و نرم‌افزار MAXQDA و در بخش کمی، از طریق روایی همگرا و روایی واگرا با استفاده از نرم‌افزار PLS2 تأیید شد. پایایی پرسشنامه بر اساس سه معیار ضرایب بارهای عاملی، آلفای کرونباخ (86/0) و پایایی ترکیبی (5/85) بررسی شد. نتایج بخش کیفی پژوهش، بیانگر 27 مضمون پایه، 9 مضمون سازمان‌دهنده و 5 مضمون فراگیر بود. همچنین، نتایج بخش کمی پژوهش نشان داد مدل ساختاری انگیزش دانشجویان دارای پنج بعد آموزشی، فردی، اجتماعی - فرهنگی، اقتصادی و محیطی بود که ابعاد آموزشی (40/0) و محیطی (36/0) نقش مؤثرتری در تبیین الگوی ساختاری انگیزش دانشجویان دارد. در مجموع، این ابعاد پنج‌گانه 95/0 از تغییرات انگیزش تحصیلی دانشجویان دانشگاه فرهنگیان را تبیین می‌کنند. از این ‌رو، پیشنهاد می‌شود به‌منظور بهبود وضعیت انگیزش تحصیلی دانشجویان باید در گام اول، توسعة خدمات آموزشی و فضای فیزیکی مورد توجه قرار گیرد.