فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

رودخانه‌ها نقش حیاتی در تأمین آب شرب، کشاورزی، صنعت و حفظ اکوسیستم‌های آبی دارند و رژیم جریان آن‌ها تحت تأثیر عوامل طبیعی و انسانی است. این پژوهش با هدف ارزیابی تغییرات رژیم جریان رودخانه سیمینه‌رود در ایستگاه داشبند با استفاده از مدل تغییرات شاخص‌های هیدرولوژیکی IHA و بررسی 33 پارامتر هیدرولوژیکی انجام شد. نتایج نشان داد که دبی ماه‌های اکتبر، نوامبر، فوریه و مارس با شیب منفی و سطح معناداری 95 درصد کاهش را طی دوره آماری نشان داده‌اند. دبی‌های ژوئن و جولای شیب مثبت دارند، اما این روند معنادار نیست. شاخص‌های دبی حداقل در بازه‌های زمانی 1، 3، 7، 30 و 90 روزه روند نزولی معنادار (p کمتر از 01/0) دارند که کاهش جریان پایه را نشان می‌دهد. دبی‌های حداکثر نیز روند نزولی دارند، اما معنادار نیست. تعداد روزهای صفر جریان (شیب 4/3) و مدت ضربان کم (شیب 82/2) افزایشی معنادار (p کمتر از 01/0) داشته‌اند که نشانه تشدید خشکسالی هیدرولوژیک است. زمان وقوع جریان حداکثر با شیب 7/0 و p برابر 005/0 به تأخیر افتاده، در حالی که تغییر زمان جریان حداقل معنادار نیست. شاخص جریان پایه با شیب 001/0 کاهش یافته اما معنادار نیست (p برابر با 25/0). هم‌چنین نوسانات افزایشی و کاهشی دبی با شیب‌های 021/0 و 005/0 به طور معنادار افزایش یافته‌اند که بیانگر بی‌ثباتی بیشتر جریان است. تعداد برگشت جریان با شیب 1/1 کاهش یافته و با p برابر 01/0 معنادار است که می‌تواند به کاهش وقوع سیلاب‌های ناگهانی مربوط باشد. بر اساس نتایج، شاخص‌های تغییرات هیدرولوژیکی می‌توانند ابزار مؤثری در مدیریت منابع آب باشند؛ به‌گونه‌ای که تحلیل تغییرات هر شاخص (مانند کاهش جریان پایه، افزایش روزهای بدون جریان یا تغییر زمان وقوع دبی‌های اوج) کاربردهای مدیریتی مهمی در برنامه‌ریزی تأمین آب شرب، کشاورزی، کنترل خشکسالی و حفاظت از اکوسیستم‌های آبی در ابعاد مختلف مدیریت آب به همراه دارد.