ارزیابی توانمندیهای ژئوتوریستی مناطق کارستی جنوب غرب استان لرستان

نویسندگان

1 استاد گروه ژئومورفولوژی، دانشکده برنامه ریزی و علوم محیطی، دانشگاه تبریز.

2 استاد گروه ژئومورفولوژی، دانشکده برنامه ریزی و علوم محیطی، دانشگاه تبریز.

3 دانشجوی دکتری ژئومورفولوژی، دانشگاه تبریز.

4 دانشیار گروه جغرافیا، دانشکده ادبیات و علوم انسانی، دانشگاه لرستان.

doi
10.22034/gmpj.2025.488335.1534
چکیده

منطقه جنوب‌غربی لرستان در پهنه ناهمواری زاگرس چین خورده واقع شده است و بخش زیادی از واحدهای سنگ‌شناسی این محدوده مطالعاتی دارای ساختار آهکی و انحلال پذیر است. به همین دلیل ژئومورفوسایت‌های کارستی متنوعی در جنوب‌غربی لرستان در دو حوضه آبریز کشکان (شهرستان‌های‌ پلدختر و معمولان) و حوضه آبریز سیمره (شهرستان‌های کوهدشت و رومشکان) شکل گرفته است که تعداد زیادی از آنها می‌توانند مقصدهای گردشگری قلمداد شوند. هدف این پژوهش ارزیابی توانمندی‌های ژئوتوریستی سازندهای کارستیک در جنوب‌غربی استان لرستان با پیمایش و تحلیل نقشه‌ها و روابط فضایی آن‌‌ها با قلمروهای کارستی از طریق مدل کوبالیکوا و کیرچنر (2016) است. برای اجرای مدل، جامعه آماری پژوهش شامل 8 نفر از کارشناسان سازمان میراث فرهنگی و 7 نفر از اساتید دانشگاه لرستان می‌باشد. بر اساس نتایج بدست آمده به ترتیب سه سازند آسماری- شهبازان (27) درصد، کواترنر (25) درصد، گچساران (20) درصد بیشترین لندفرم‌های کارست را دارند. کمترین محدوده با لندفرم‌های کارستی متعلق به سه سازند بختیاری (5/0) درصد، گورپی (2) درصد و آغاجاری (3) درصد است. شهرستان پلدختر که در حوضه رودخانه کشکان واقع شده است اشکال کارستی آن‌توسعة یافته و تنوع اشکال آن فراوان است. نتایج مدل کوبالیکوا و کیرچنر نشان داد سراب تنگ سیاب با 11/5 امتیاز بالاترین امتیاز را به دلائل ارزش علمی، آموزشی، اقتصادی و وضعیت دسترسی و زیرساخت‌های اولیه گردشگری، وجود ارزش‌های فرهنگی و زیست محیطی بدست آورد. بعد از آن نیز ژئوسایت‌های تنگه شیرز، تنگه هلت، چشمه شیرین ملاوی و غار پل خدا شیرز هر کدام با 10/5 امتیاز رتبه دوم، ژئوسایت-های غار کلماکره، چشمه سید سهل الدین، آبشار افرینه و دره خزینه هر کدام با 10 امتیاز رتبه سوم را به دلائل ارزش‌های علمی، آموزشی، اقتصادی و تنوع چشم انداز، نادر بودن در سطح منطقه، ملی، فراملی و وضعیت دسترسی و ارزش زیست-محیطی به خود اختصاص دادند.